વોશિંગ્ટન: વૈશ્વિક વેપાર જગતમાં અત્યારે મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. અમેરિકાની મનસ્વી ટેરિફ અને ટેક્સ નીતિઓ સામે વિશ્વના પ્રભુત્વશાળી દેશોએ હવે મોરચો માંડ્યો છે. મલેશિયા, ભારત અને કેનેડા જેવા દેશોએ અમેરિકા સામે આક્રમક વલણ અપનાવતા ટ્રેડ વોરની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. આ ત્રણેય દેશોએ પોતપોતાની રીતે અમેરિકાના દબાણ સામે ઝૂકવાને બદલે વળતો પ્રહાર કર્યો છે, જે દર્શાવે છે કે હવે વૈશ્વિક વેપારમાં અમેરિકાની એકહથ્થુ સત્તા નબળી પડી રહી છે.

મલેશિયાએ ટ્રેડ ડીલ રદ કરી ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ બતાવ્યું:
મલેશિયાએ અત્યંત સાહસિક પગલું ભરતા અમેરિકા સાથેના વેપાર કરારને સંપૂર્ણપણે રદ કરી દીધો છે. મલેશિયાએ આ ડીલને ‘શૂન્ય અને અમાન્ય’ (Null and Void) જાહેર કરી છે. અમેરિકાની ટેરિફ નીતિઓમાં રહેલી કાયદાકીય અનિશ્ચિતતા અને બ્લેન્કેટ ટેરિફ પોલિસીને મલેશિયાએ ફગાવી દીધી છે. સામાન્ય રીતે દેશો વાટાઘાટોનો માર્ગ અપનાવતા હોય છે, પરંતુ મલેશિયાએ કરાર જ રદ કરીને અમેરિકાને ચોંકાવી દીધું છે.

ભારતની વ્યૂહાત્મક પીછેહઠ - પારદર્શક માળખાની માંગ:
ભારતે વેપાર વાટાઘાટોને અટકાવીને (Pause) મધ્યમ માર્ગ અપનાવ્યો છે. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા કાયદેસર અને પારદર્શક ટેરિફ માળખું ફાઈનલ નહીં કરે, ત્યાં સુધી કોઈ પણ પ્રકારની ડીલ આગળ વધશે નહીં. ભારતનો આ અભિગમ સ્થાનિક હિતોનું રક્ષણ કરવા અને અન્ય દેશો સાથે વેપાર ભાગીદારી વધારવા માટેની વ્યૂહરચનાનો ભાગ છે. ભારત હવે અમેરિકાની શરતોને બદલે પોતાની શરતો પર વેપાર કરવા મક્કમ જણાય છે.

કેનેડાનો ૨૧ અબજ ડોલરનો વળતો પ્રહાર:
અત્યાર સુધી અમેરિકાના નજીકના સાથી મનાતા કેનેડાએ સૌથી મોટો આંચકો આપ્યો છે. કેનેડાએ અમેરિકાથી આવતા અંદાજે ૨૧ અબજ ડોલરના માલસામાન પર ૨૫% વળતો ટેરિફ (Retaliatory Tariff) લાદી દીધો છે. જેમાં ખાસ કરીને સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ અને ગ્રાહક ઉપયોગી વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે. કેનેડાના નેતૃત્વએ સંકેત આપ્યો છે કે હવે અમેરિકા પર નિર્ભર રહેવું ટકાઉ નથી અને તેઓ વૈકલ્પિક વેપાર જોડાણો તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે.

મલ્ટીપોલર ટ્રેડ સિસ્ટમ તરફ પ્રયાણ:
આ ઘટનાક્રમ સાબિત કરે છે કે હવે દુનિયાના દેશો અમેરિકાની એકતરફી શરતો સ્વીકારવા તૈયાર નથી. દેશો હવે પોતાની શરતો અને હિતોને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક વેપાર વ્યવસ્થા હવે બહુધ્રુવીય (Multipolar) બની રહી છે. અમેરિકા માટે આ સ્થિતિ આવનારા સમયમાં આર્થિક અને રાજદ્વારી સ્તરે કપરા ચઢાણ સાબિત થઈ શકે છે.