રાજકોટ | તા.20: આજે જ્યારે તમે રસોઈ બનાવવા માટે ગેસનું બટન ચાલુ કરો છો, ત્યારે કદાચ એ વિચાર નથી આવતો કે આ ગેસ હજારો કિલોમીટર દૂર મધ્ય પૂર્વના દેશોના રણ અને સમુદ્રના પેટાળમાંથી નીકળીને તમારા સુધી પહોંચ્યો છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ જેવા દેશો પાસેથી આયાત કરે છે. પરંતુ હાલમાં ઈરાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધે આ 'એનર્જી સપ્લાય ચેઈન' પર મોટું જોખમ ઊભું કર્યું છે.

ગેસની સમુદ્ર માર્ગે સફર અને 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ'નું મહત્વ

LPG (લિક્વિફાઈડ પેટ્રોલિયમ ગેસ) ને વિદેશી ગેસ ફિલ્ડ્સમાંથી કાઢ્યા બાદ તેને પ્રવાહી સ્વરૂપમાં ફેરવી વિશાળ જહાજો (LPG Tankers) માં ભરવામાં આવે છે. આ જહાજો માટે સૌથી મહત્વનો રસ્તો છે 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' (Strait of Hormuz). આ એક સાંકડી સામુદ્રધુની છે જે પર્સિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. દુનિયાનો ત્રીજા ભાગનો ગેસ પુરવઠો આ સાંકડા માર્ગેથી પસાર થાય છે. હાલમાં ઈરાને આ માર્ગ પર હુમલા કરવાની ધમકી આપી હોવાથી ભારતના ગેસ પુરવઠા પર સીધી અસર પડી શકે છે.

ભારતમાં પહોંચ્યા પછીની પ્રક્રિયા

જ્યારે આ જહાજો ભારતના બંદરો (જેમ કે દહેજ, કંડલા કે મુંબઈ) પર પહોંચે છે, ત્યારે ગેસને મોટા સ્ટોરેજ ટેન્કોમાં ખાલી કરવામાં આવે છે. ત્યાંથી પાઇપલાઇન અથવા મોટા ટેન્કરો દ્વારા ગેસને 'બોટલિંગ પ્લાન્ટ' સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. આ પ્લાન્ટમાં ગેસને લોખંડના સિલિન્ડરોમાં રિફિલ કરવામાં આવે છે અને કડક સુરક્ષા તપાસ બાદ તે તમારા એજન્સીના ગોડાઉન અને અંતે તમારા રસોડા સુધી પહોંચે છે.

યુદ્ધની અસર: શું મોંઘો થશે ગેસ?

તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ઈરાન દ્વારા કતારના ગેસ પ્લાન્ટ્સ પર કરવામાં આવેલા મિસાઈલ હુમલાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ગેસના ભાવમાં ઉછાળો આવ્યો છે. જો જહાજોનો માર્ગ બદલવો પડે અથવા વીમો મોંઘો થાય, તો ભારતમાં પણ રાંધણ ગેસના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે, દિલ્હી-NCR સહિતના વિસ્તારોમાં અત્યારથી જ 'ડિલિવર્ડ બટ નોટ રિસીવ્ડ' (ગેસની બુકિંગ છતાં ડિલિવરીમાં વિલંબ) જેવી ફરિયાદો શરૂ થઈ ગઈ છે, જે પુરવઠામાં આવતા અવરોધનો સંકેત છે.