નવી દિલ્હી | તા.20: છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી વોટ્સએપ અને અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર 'નવા ભાડા નિયમો 2026' (New Rent Rules 2026) ને લઈને અનેક મેસેજ વાયરલ થઈ રહ્યા છે. આ મેસેજમાં દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે સરકારે ભાડાના નિયમોમાં ધરખમ ફેરફાર કર્યા છે. જોકે, તપાસ કરતા માલૂમ પડ્યું છે કે 2026 થી આવા કોઈ નવા નિયમો લાગુ થવાની વાત તદ્દન ખોટી અને ભ્રામક છે. વાસ્તવમાં, આ ચર્ચા કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 2021 માં મંજૂર કરવામાં આવેલા 'મોડેલ ટેનન્સી એક્ટ' (Model Tenancy Act) સાથે જોડાયેલી છે.

શું છે મોડેલ ટેનન્સી એક્ટ?

ભારતમાં વર્ષોથી ભાડાનું બજાર મૌખિક વિશ્વાસ અને અનૌપચારિક કરારો પર ચાલતું આવ્યું છે. ખાસ કરીને શહેરોમાં 11 મહિનાના રેન્ટ એગ્રીમેન્ટ સામાન્ય છે, જેની ઘણીવાર નોંધણી (Registration) કરાવવામાં આવતી નથી. કેન્દ્ર સરકારના મોડેલ ટેનન્સી એક્ટનો ઉદ્દેશ્ય આ વ્યવસ્થાને વધુ પારદર્શક અને દસ્તાવેજ-આધારિત બનાવવાનો છે. આ કાયદા હેઠળ મકાનમાલિક અને ભાડુઆત બંનેના હિતોનું રક્ષણ કરવાની જોગવાઈ છે, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ વિવાદ ન સર્જાય.

રાજ્યો માટે અમલીકરણ ફરજિયાત નથી

સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, કેન્દ્ર સરકારે આ એક્ટ માત્ર એક 'મોડેલ' એટલે કે નમૂના તરીકે રજૂ કર્યો છે. બંધારણીય જોગવાઈ મુજબ, જમીન અને મકાન એ રાજ્ય સરકારના વિષયો છે. તેથી, આ નિયમોને પોતાના રાજ્યમાં લાગુ કરવા કે નહીં અથવા તેમાં ફેરફાર કરવો કે નહીં, તેનો સંપૂર્ણ અધિકાર જે તે રાજ્ય સરકાર પાસે છે. અત્યાર સુધી માત્ર ગણતરીના રાજ્યોએ જ આ દિશામાં પગલાં લીધાં છે, તેથી સમગ્ર દેશમાં 2026 થી નવા નિયમો લાગુ થવાનો દાવો પાયાવિહોણો છે.

તમારા અધિકારોનું શું?

હાલમાં જે વ્યવસ્થા ચાલી રહી છે, તેમાં 11 મહિનાના કરાર કાયદેસર રીતે માન્ય છે. જોકે, નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ભાડુઆતોએ હંમેશા લેખિત કરાર કરવો જોઈએ અને તેમાં સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ, ભાડામાં વધારો અને મેન્ટેનન્સ જેવી બાબતો સ્પષ્ટ રીતે લખવી જોઈએ. કોઈપણ અફવા પર વિશ્વાસ કરતા પહેલા સત્તાવાર સરકારી ગેઝેટ અથવા વેબસાઇટની વિગતો તપાસવી હિતાવહ છે.