નવી દિલ્હી, તા. 24: પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધે વિશ્વની ઉર્જા શૃંખલાને હચમચાવી દીધી છે. ઈરાનના તેલના કુવાઓ અને ગેસ ફિલ્ડ્સ પર થયેલા હુમલાઓએ વૈશ્વિક બજારમાં તેલ અને ગેસની ભારે અછત સર્જી છે. આ યુદ્ધની સૌથી ભયાનક અસર હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) પર પડી છે, જે હાલમાં લગભગ બંધ જેવી સ્થિતિમાં છે. ઉલ્લેખનીય છે કે વિશ્વનો 20% તેલ વેપાર આ સાંકડા જળમાર્ગ પર આધારિત છે.
ભારત કરતાં પાકિસ્તાન અને જાપાન વધુ મુશ્કેલીમાં
આ કટોકટીમાં ભારતની સરખામણીએ પાડોશી દેશ પાકિસ્તાન અને પૂર્વ એશિયાના દેશો વધુ ખરાબ રીતે ફસાયા છે.
•    પાકિસ્તાન: ખાડી દેશો પર સૌથી વધુ નિર્ભર હોવાને કારણે પાકિસ્તાનમાં ઈંધણની તીવ્ર અછત સર્જાઈ છે. સ્થિતિ એટલી ગંભીર છે કે ત્યાં સરકારને શાળાઓ અને ઓફિસો બંધ કરવાની ફરજ પડી છે.
•    જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા: આ દેશો પણ તેલની આયાત માટે સંપૂર્ણપણે ગલ્ફ દેશો પર નિર્ભર હોવાથી મોંઘવારીનો સામનો કરી રહ્યા છે.
•    અન્ય અસરગ્રસ્ત દેશો: થાઈલેન્ડ, શ્રીલંકા, ફિલિપાઈન્સ અને મલેશિયા જેવા દેશોમાં પણ તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે.
ભારતની સ્માર્ટ રણનીતિ: રશિયા અને નોર્વે બન્યા તારણહાર
ભારતે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતોનું વૈવિધ્યીકરણ (Diversification) કર્યું છે, જે અત્યારે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ રહ્યું છે.
•    ઓછી નિર્ભરતા: ભારત હવે તેની તેલ જરૂરિયાતનો માત્ર 40 ટકા હિસ્સો જ મધ્ય પૂર્વીય દેશો પાસેથી ખરીદે છે. બાકીનો પુરવઠો રશિયા, અમેરિકા અને નોર્વે જેવા દેશો પૂરો પાડે છે.
•    ગેસ સંકટ: જોકે, ભારત માટે ચિંતાનો વિષય ગેસ છે, કારણ કે 80 ટકા કુદરતી ગેસની આયાત હજુ પણ ગલ્ફ દેશો પર નિર્ભર છે. જેના કારણે ઘરેલું LPG સિલિન્ડરોની અછત વર્તાઈ રહી છે.

યુરોપ પર અસર કેમ નથી?
આશ્ચર્યજનક રીતે, યુરોપ આ કટોકટીથી મોટાભાગે બચેલું રહ્યું છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે યુરોપિયન દેશો રશિયા, અમેરિકા અને નોર્વે પાસેથી મોટા પાયે ગેસ ખરીદે છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પછી પણ યુરોપ રશિયન ગેસનો મોટો ખરીદદાર રહ્યો છે, જેના કારણે તેમને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બ્લોક થવાથી બહુ મોટી અસર થઈ નથી.
વૈશ્વિક સ્તરે જેટ ઇંધણ (Jet Fuel) ની અછતને કારણે હજારો ફ્લાઇટ્સ રદ થઈ રહી છે, જેની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસન પર પડી રહી છે. ભારત સરકાર હાલમાં રશિયા અને અન્ય વિકલ્પો દ્વારા તેલનો પુરવઠો જાળવી રાખવા સતત પ્રયત્નશીલ છે.