મુંબઈ: મુંબઈનું સુપ્રસિદ્ધ છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ વાસ્તુ સંગ્રહાલય (CSMVS), જે અગાઉ પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ મ્યુઝિયમ તરીકે જાણીતું હતું, તે આજે ભારતની પ્રાચીન અને ભવ્ય કલા પરંપરાઓથી ઝળહળી ઉઠ્યું છે. 'મેટામોર્ફોસિસ: કલા, કલાકારો અને પરંપરાઓ' શીર્ષક હેઠળ શરૂ થયેલું આ નવું પ્રદર્શન આધુનિક દુનિયામાં આદિવાસી અને લોક કલાના પરિવર્તનની સફરને ઉજાગર કરે છે.
કલાનો અનોખો સંગમ: લદ્દાખથી પશ્ચિમ બંગાળ સુધીની ઝલક
આ પ્રદર્શનમાં ભારતની વિવિધતાના દર્શન થાય છે. અહીં લદ્દાખના પ્રખ્યાત 'ચામ માસ્ક' બનાવતા કલાકારો ચેમેટ રિગ્ઝિન અને સ્ટેન્ઝિન ચોકડુપની કલા જોવા મળે છે, તો બીજી તરફ પશ્ચિમ બંગાળનું પ્રખ્યાત 'નક્ષી કાંઠા' ભરતકામ લઈને અલીમા ખાતુન પધાર્યા છે. મધ્યપ્રદેશની વિશ્વવિખ્યાત ગોંડ ચિત્રકલાના જાદુગર વેંકટ રમણ સિંહ શ્યામ અને તેલંગાણાના 'તેલિયા રુમાલ' કાપડના માસ્ટર ગજમ ગોવર્ધનની કૃતિઓ પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની છે.
યુવા પેઢી દ્વારા ક્યુરેશન અને સંરક્ષણ
આ પ્રદર્શનની સૌથી ખાસ વાત એ છે કે તેનું સંચાલન અને આયોજન મુંબઈ યુનિવર્સિટીના મ્યુઝિયોલોજી એન્ડ કન્ઝર્વેશનના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. CSMVS ના ડિરેક્ટર જનરલ સબ્યસાચી મુખર્જીના જણાવ્યા અનુસાર, ટેકનોલોજીના આ યુગમાં જ્યારે મશીનો દ્વારા થતું ઉત્પાદન હસ્તકલાને દબાવી રહ્યું છે, ત્યારે આવા પ્રદર્શનો ભવિષ્યની પેઢી માટે આ કલાનું દસ્તાવેજીકરણ કરવા અને તેને જીવંત રાખવા માટે અત્યંત અનિવાર્ય છે.
પરિવર્તનની લહેર: ભૂકંપથી એકતા સુધીની સફર
'મેટામોર્ફોસિસ' એટલે કે 'રૂપાંતરણ'ની થીમ પર આધારિત આ શોમાં પંકજ શાહની કૃતિ "ફ્લડ્સ ઓફ ચેન્જ" રજૂ કરવામાં આવી છે, જે ૨૦૦૧ના ભૂકંપ પછી કચ્છમાં આવેલા સામાજિક-આર્થિક બદલાવને દર્શાવે છે. તો અર્જન સિંહ દ્વારા નિર્મિત "સિમ્બોલ ઓફ યુનિટી" વિવિધ કલાકાર સમુદાયો વચ્ચેની અતૂટ એકતા અને પરસ્પર નિર્ભરતાની પ્રશંસા કરે છે. બેંક ઓફ અમેરિકાના સહયોગથી ચાલી રહેલો આ પ્રોજેક્ટ ભારતીય આદિવાસી વારસાને વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઓળખ અપાવવા માટે કટિબદ્ધ છે.