રાજકોટ, તા.૨૫: વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ ગણાતા 'હોર્મુઝની સામુદ્રધુની' (Strait of Hormuz) માં અત્યારે ભારે હલચલ જોવા મળી રહી છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષના ૨૬મા દિવસે, પાકિસ્તાનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મોટી નામોશીનો સામનો કરવો પડ્યો છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે મધ્યસ્થી કરવાની મોટી વાતો કરનાર પાકિસ્તાનનું જ પોતાનું જહાજ ઈરાને અટકાવીને પાછું ફેરવી દીધું છે. ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હવે આ માર્ગ પરથી પસાર થવા માટે ઈરાનની પૂર્વ મંજૂરી અનિવાર્ય છે.
પરવાનગી વગર પ્રવેશતા જહાજને લાગી બ્રેક
મળતી માહિતી મુજબ, પાકિસ્તાનના કરાચી તરફ જઈ રહેલા "SELEN" નામના જહાજને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પાર કરતા અટકાવવામાં આવ્યું હતું. ઈરાની નૌકાદળના રીઅર એડમિરલ અલીરેઝા તાંગસિરીએ જણાવ્યું હતું કે, આ જહાજ જરૂરી કાનૂની પ્રક્રિયાઓ અને પરવાનગી મેળવવામાં નિષ્ફળ રહ્યું હતું, જેના કારણે તેને પાછું મોકલી દેવાયું છે. ઈરાને હવે આ માર્ગ પર પોતાનું કડક નિયંત્રણ લાદી દીધું છે, જે પાકિસ્તાન જેવા દેશો માટે મોટો આર્થિક ફટકો છે.
'પસાર થવું હોય તો કિંમત ચૂકવવી પડશે'
ઈરાને માત્ર જહાજો અટકાવ્યા નથી, પરંતુ હવે આ જળમાર્ગના ઉપયોગ માટે આશરે $૨ મિલિયન (આશરે ₹૧૮.૮ કરોડ) જેવી માતબર ફી વસૂલવાની પણ તૈયારી કરી છે. ઈરાની સાંસદ અલાઉદ્દીન બોરોજેર્દીએ આ ફીને 'ઈરાનની સાર્વભૌમત્વનું પ્રતીક' ગણાવ્યું છે. આ નિર્ણયને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે શિપિંગ ખર્ચ અને ઈંધણના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવવાની શક્યતા છે, જેની અસર ભારત જેવા આયાત-આધારિત દેશો પર પણ પડી શકે છે.
ભારતમાં રાજકીય ગરમાવો
આ ઘટનાને પગલે ભારતમાં પણ રાજકીય પ્રતિક્રિયાઓ તેજ બની છે. ભાજપના નેતા અમિત માલવિયાએ સોશિયલ મીડિયા પર પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થી કરવાની ક્ષમતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમણે કટાક્ષ કરતા કહ્યું કે, જે લોકો પાકિસ્તાનને 'શાંતિ દલાલ' તરીકે રજૂ કરી રહ્યા હતા, તેમનો હવે પર્દાફાશ થયો છે. ઈરાને પાકિસ્તાની જહાજને રસ્તો ન આપીને સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તે કોઈ પણ દેશના દબાણમાં આવવાનું નથી.
શા માટે મહત્વનો છે આ માર્ગ?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ વેપારનો ૨૦% હિસ્સો વહન કરે છે. જો આ માર્ગમાં લાંબો સમય વિક્ષેપ રહે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ જણાવ્યું છે કે આ માર્ગ બધા માટે ખુલ્લો છે, પરંતુ જેઓ ઈરાન વિરુદ્ધ જશે તેમના માટે દરવાજા બંધ છે.