વોશિંગ્ટન, તા.26: મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'ટ્રુથ સોશિયલ' પર પોસ્ટ કરીને દાવો કર્યો છે કે ઈરાની વાટાઘાટકારો અત્યારે સોદા માટે અમેરિકા સામે 'ભીખ' માંગી રહ્યા છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન અત્યારે ગંભીરતા નહીં દાખવે, તો ભવિષ્યમાં સમજૂતી માટેની તમામ તકો કાયમ માટે બંધ થઈ જશે.

ટ્રમ્પનો ઈરાન પર પ્રહાર

ટ્રમ્પે ઈરાની પક્ષના વલણને વિચિત્ર ગણાવતા કહ્યું કે, ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાઓ હવે લગભગ સંપૂર્ણપણે નાશ પામી છે અને તેનું પુનર્જીવન શક્ય નથી. એક તરફ ઈરાન જાહેરમાં એવું કહી રહ્યું છે કે તેઓ અમેરિકાના પ્રસ્તાવની સમીક્ષા કરી રહ્યા છે, પરંતુ ટ્રમ્પના મતે પડદા પાછળ ઈરાન ગમે તેમ કરીને યુદ્ધ રોકવા માટે વિનંતીઓ કરી રહ્યું છે.

ઈરાનની 5 કડક શરતો

ઈરાને પણ અમેરિકા સમક્ષ પાંચ મુખ્ય શરતો મૂકી છે અને કહ્યું છે કે યુદ્ધનો અંત ઈરાનની શરતો પર જ થશે:

1. તમામ હુમલાઓ અને હત્યાઓ તાત્કાલિક બંધ થવી જોઈએ.
2. દરેક મોરચે યુદ્ધનો કાયમી અંત આવવો જોઈએ.
3. ભવિષ્યમાં યુદ્ધ રોકવા માટે એક મજબૂત સિસ્ટમ બનાવવી જોઈએ.
4. યુદ્ધમાં થયેલા નુકસાનનું વળતર નક્કી કરવું જોઈએ.
5. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ને આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા મળવી જોઈએ.

અમેરિકાની 15 શરતોનો માસ્ટર પ્લાન

બીજી તરફ, ટ્રમ્પ પ્રશાસને યુદ્ધવિરામ માટે 15 શરતોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેમાં મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:

• 30 દિવસનો યુદ્ધવિરામ: તાત્કાલિક શાંતિ સ્થાપવા માટે.
• પરમાણુ મથકો તોડી પાડવા: નાતાન્ઝ, ઇસ્ફહાન અને ફોર્ડોમાં આવેલી પરમાણુ સુવિધાઓનો નાશ કરવો.
• કાયમી પ્રતિબંધ: ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ શસ્ત્રો નહીં બનાવે તેવી લેખિત ખાતરી.
• IAEA નિરીક્ષણ: યુરેનિયમનો જથ્થો આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીને સોંપવો અને સંપૂર્ણ નિરીક્ષણની મંજૂરી આપવી.
• હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: આ વ્યૂહાત્મક માર્ગને ફરીથી વ્યાપાર માટે ખુલ્લો મૂકવો.

વૈશ્વિક બજાર પર અસર

૨૮ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલા આ સંઘર્ષને કારણે માત્ર બંને દેશોને જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા અને બજારને પણ મોટું નુકસાન થયું છે. જો ઈરાન ટ્રમ્પની શરતો સ્વીકારે છે, તો અમેરિકા તેના પરથી આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવાની અને વીજ ઉત્પાદન માટે સહકાર આપવાની ઓફર પણ કરી રહ્યું છે. જોકે, હાલમાં ઈરાને આ પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો છે, જેનાથી તણાવ વધુ વધવાની શક્યતા છે.