મુંબઇ તા.૨૭: આજે  ભારતીય રૂપિયો પહેલી વાર ડોલર દીઠ ૯૪ ને પાર કરી ગયો, જે એક ઐતિહાસિક ઘટાડો દર્શાવે છે. રૂપિયો ૯૪.૧૫ ની નજીક પહોંચી ગયો, જે અત્‍યાર સુધીનો સૌથી નીચો સ્‍તર છે. મધ્‍ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ઉર્જા સંકટની આશંકાએ ભારત જેવા આયાત-આધારિત દેશોની ચલણો પર દબાણ વધાર્યું છે.

પﾍમિ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ડોલર ૧૦૦ થી ઉપર રહે છે. ભારત તેની તેલની જરૂરિયાતોનો મોટો ભાગ આયાત કરે છે. તેથી, તેલના ઊંચા ભાવ ડોલરની માંગમાં વધારો કરે છે, જેનાથી રૂપિયો નબળો પડે છે. વધુમાં, વૈશ્વિક બજારોમાં ઘટાડો અને બોન્‍ડ યીલ્‍ડમાં વધારાથી રોકાણકારો સુરક્ષિત સ્‍વર્ગ તરફ ધકેલાઈ ગયા છે, જેના કારણે ઉભરતા બજારના ચલણો પર દબાણ આવ્‍યું છે.

અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્‍પના વિરોધાભાસી નિવેદનોએ પણ બજારની અનિﾍતિતામાં વધારો કર્યો છે. એક તરફ, તેમણે ઈરાન પર હુમલો ટાળવાની વાત કરી, તો બીજી તરફ, તેમણે કડક ચેતવણી આપી, રોકાણકારોનો વિશ્વાસ નબળો પાડ્‍યો.

ફોરેક્‍સ નિષ્‍ણાત અમિત પાબારીના મતે, બજાર હાલમાં આશા અને અનિﾍતિતૉ વચ્‍ચે ફસાયેલું છે. જો તણાવ ઓછો થાય, તો રૂપિયો રૂા.૧ થી રૂા.૧.૫ સુધી સુધરી શકે છે, પરંતુ જ્‍યાં સુધી પરિસ્‍થિતિ સ્‍પષ્ટ ન થાય ત્‍યાં સુધી, અસ્‍થિરતા ચાલુ રહેશે.

તકનીકી રીતે, ૯૪.૦૦૯૪.૨૦ સ્‍તરને મજબૂત પ્રતિકાર માનવામાં આવે છે, જ્‍યાં કેન્‍દ્રીય બેંક હસ્‍તક્ષેપની શક્‍યતા છે. દરમિયાન, ૯૨.૮૦૯૩.૦૦ સ્‍તર સપોર્ટ તરીકે ઉભરી રહ્યા છે.

ડોલર સામે રૂપિયાનો ઘટાડો માત્ર સરકારની મુશ્‍કેલીઓ જ નહીં પરંતુ સામાન્‍ય લોકોની પણ મુશ્‍કેલીઓમાં વધારો કરે છે. જ્‍યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્‍યારે તે ફુગાવા અને તમારા માસિક બજેટ પર સીધી અસર કરે છે. ચાલો સમજીએ કે રૂપિયો શા માટે ઘટે છે અને તે તમને કેવી રીતે અસર કરે છે.

ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો ૭૫% થી ૮૦% વિદેશથી ખરીદે છે. જ્‍યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્‍યારે તેલની આયાત વધુ મોંઘી બને છે. અંદાજ મુજબ, ડોલર સામે રૂપિયાના મૂલ્‍યમાં ઘટાડો થવાથી તેલ કંપનીઓ પર આશરે રૂા.૮,૦૦૦ કરોડનો વધારાનો બોજ પડે છે.

ભારતમાં ઘણી આવશ્‍યક દવાઓ વિદેશથી આયાત કરવામાં આવે છે. નબળો પડતો રૂપિયો આ દવાઓના ભાવમાં વધારો કરે છે. વધુમાં, વિદેશમાં અભ્‍યાસ વધુ મોંઘો બને છે. મુસાફરી ખર્ચ વધે છે, જેના કારણે હોટલ અને ખોરાક પર ખર્ચ વધે છે.

જ્‍યારે ડોલર મોંઘો થાય છે, ત્‍યારે સરકારી ખર્ચ વધે છે. પરિણામે, સરકારે વિકાસ પ્રોજેક્‍ટ્‍સ (જેમ કે રસ્‍તા, આરોગ્‍ય અને શિક્ષણ) પર ખર્ચ ઘટાડવો પડી શકે છે. આનાથી સામાન્‍ય લોકોને મળતા લાભો પર અસર પડશે.

દેશમાં આવતા અને બહાર જતા વિદેશી હૂંડિયામણ વચ્‍ચેના તફાવતને ચાલુ ખાતાની ખાધ કહેવામાં આવે છે. જ્‍યારે આયાત વધુ હોય છે, ત્‍યારે વધુ ડોલર દેશમાંથી બહાર જાય છે, અને ઘ્‍ખ્‍ઝ વધે છે. ભારત તેલ અને સોનાની આયાત પર સૌથી વધુ વિદેશી હૂંડિયામણ ખર્ચ કરે છે.