ધાર:મધ્યપ્રદેશના ધાર જિલ્લામાં આવેલી અને લાંબા સમયથી વિવાદોમાં ઘેરાયેલી ઐતિહાસિક ભોજશાળા ફરી એકવાર દેશભરમાં ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે. શનિવારે બપોરે મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટની ઈન્દોર બેન્ચના બે વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશોએ અચાનક આ સંકુલની મુલાકાત લેતા અનેક તર્ક-વિતર્ક શરૂ થયા છે. ૨ એપ્રિલના રોજ થનારી મહત્વની સુનાવણી પહેલા ન્યાયાધીશોએ પોતે સ્થળ પર જઈને વાસ્તવિક સ્થિતિનું અવલોકન કર્યું છે.
 
ન્યાયાધીશોની મુલાકાત અને ૫૫ મિનિટનું ‘ઓપરેશન ઓબ્ઝર્વેશન’
બપોરે ૧:૫૦ વાગ્યે હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ વિજય કુમાર શુક્લા અને ન્યાયાધીશ આલોક અવસ્થી ભોજશાળા સંકુલમાં પ્રવેશ્યા હતા.
•    ઝીણવટભરી તપાસ: ન્યાયાધીશોએ લગભગ ૫૫ મિનિટ સુધી સંકુલના ખૂણેખૂણાની તપાસ કરી હતી. ખાસ કરીને ૧૧મી સદીના આ માળખામાં આવેલા સ્તંભો, પ્રાચીન શિલાલેખો અને બાંધકામની શૈલી પર તેમનું વિશેષ ધ્યાન રહ્યું હતું.
•    સુરક્ષાનો લોખંડી બંદોબસ્ત: ન્યાયાધીશોની આ મુલાકાત દરમિયાન જાહેર અવરજવર પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો હતો અને કોઈ પણ પક્ષના પ્રતિનિધિને અંદર પ્રવેશવા દેવામાં આવ્યા નહોતા.
 
ASI ના અધિકારીઓ સાથે ખાસ ચર્ચા
આ નિરીક્ષણ દરમિયાન ધારના કલેક્ટર પ્રિયંક મિશ્રા અને એસપી મયંક અવસ્થી સહિત ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) ના નિષ્ણાતો પણ હાજર રહ્યા હતા.
1.    ઐતિહાસિક પુરાવા: ASI ના અધિકારીઓએ ન્યાયાધીશોને સંકુલના વિવિધ ભાગો બતાવ્યા હતા અને આ ઈમારત કયા સમયગાળાની છે તેમજ તેના સ્થાપત્યમાં કયા ફેરફારો થયા છે તેની ટેકનિકલ માહિતી પૂરી પાડી હતી.
2.    વાસ્તવિક આધાર: ન્યાયાધીશોની આ મુલાકાતનો મુખ્ય હેતુ કેસની પૃષ્ઠભૂમિને વાસ્તવિક પુરાવાઓના આધારે સમજવાનો છે, જેથી આગામી સુનાવણીમાં ન્યાયિક પ્રક્રિયા વધુ સચોટ બની શકે.
 
બંને પક્ષોના દાવા અને ૨ એપ્રિલની પ્રતિક્ષા
ભોજશાળાના આ વિવાદિત સ્થળ અંગે હિન્દુ પક્ષ તેને દેવી સરસ્વતીનું મંદિર ગણાવે છે, જ્યારે મુસ્લિમ પક્ષ તેને કમલ મૌલા મસ્જિદ તરીકે ઓળખાવે છે. અત્યારે સમગ્ર દેશની નજર ૨ એપ્રિલે હાઈકોર્ટમાં થનારી સુનાવણી પર ટકેલી છે. શું ન્યાયાધીશોનું આ પ્રત્યક્ષ અવલોકન કોઈ નવા વળાંક તરફ ઈશારો કરી રહ્યું છે? હનુમાન જયંતિ પહેલા આવનારો આ સંભવિત નિર્ણય ધાર અને મધ્યપ્રદેશના સામાજિક વાતાવરણ પર કેવી અસર પાડશે તે જોવું મહત્વનું રહેશે.