નવી દિલ્હી: ભારતીય રેલવે હવે મુસાફરોની સુરક્ષા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગમાં પ્રવેશ્યું છે. દેશમાં ટ્રેન અકસ્માતો ઘટાડવા માટે રેલવે દ્વારા એક ક્રાંતિકારી 'i-GAZE' સિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવી છે. આ ટેકનોલોજી ખાસ કરીને એવા કિસ્સાઓમાં આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે જ્યાં લોકો-પાઇલટ થાક અથવા ઉંઘને કારણે ઝોકું ખાઈ જાય છે. આ ટેકનોલોજીના અમલીકરણ સાથે ભારત હવે ચીન, જાપાન અને યુરોપિયન દેશોની હરોળમાં આવી ગયું છે.
 
શું છે આ ‘i-GAZE’ ટેકનોલોજી અને તે કેવી રીતે કરે છે કામ?
આ સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે એઆઈ (AI) અને બાયોમેટ્રિક્સ પર આધારિત છે, જે ડ્રાઈવરની શારીરિક સ્થિતિ પર ૨૪ કલાક વોચ રાખે છે:
•    હાઈ-ટેક કેમેરા: ટ્રેનની કેબિનમાં લોકો-પાઇલટની બરાબર સામે એક નાનકડો ઇન્ફ્રારેડ કેમેરો લગાવવામાં આવ્યો છે. આ કેમેરામાં ખાસ સેન્સર છે જે ઘનઘોર અંધારામાં પણ ડ્રાઈવરના ચહેરાના હાવભાવ અને આંખની મુવમેન્ટને ટ્રેક કરે છે.
•    આંખના પલકારા પર વોચ: જો પાઇલટની આંખો થાક કે સુસ્તીને કારણે સતત ૩ સેકન્ડથી વધુ સમય માટે બંધ રહે છે, તો AI તરત જ તેને જોખમ તરીકે ઓળખી લે છે.
 
એલાર્મ વાગશે અને ઓટોમેટિક બ્રેક લાગશે
જેવી પાઇલટની આંખ મીંચાય કે તરત જ આ સિસ્ટમ સક્રિય થઈ જાય છે:
1.    ઓડિયો ચેતવણી: સૌથી પહેલા કેબિનમાં એક જોરદાર ઓડિયો એલાર્મ વાગે છે જેથી પાઇલટ તુરંત જાગી જાય.
2.    ઇમરજન્સી એક્શન: જો એલાર્મ વાગવા છતાં પાઇલટ કોઈ પ્રતિભાવ ન આપે અથવા ટ્રેન નિયંત્રિત ન કરે, તો ‘i-GAZE’ સિસ્ટમ સીધો બ્રેકિંગ યુનિટને આદેશ આપે છે અને ટ્રેનમાં ઓટોમેટિક ઇમરજન્સી બ્રેક લાગી જાય છે.
 
‘કવચ’ સાથે આંતરિક સુરક્ષાનું મજબૂત જોડાણ
ભારતીય રેલવેની આ સિસ્ટમ ‘કવચ’ (Kavach) સુરક્ષા પ્રણાલીનો જ એક અભિન્ન ભાગ છે. જ્યાં કવચ સિસ્ટમ ટ્રેનને બહારના જોખમો અને અથડામણથી બચાવે છે, ત્યાં ‘i-GAZE’ અંદર બેઠેલા પાઇલટના થાક અને તેની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરીને આંતરિક સુરક્ષા પૂરી પાડે છે. ખાસ કરીને રાત્રિના સમયે લાંબા અંતરની ટ્રેનોમાં આ ટેકનોલોજી ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે. રેલવેના આ આધુનિકીકરણથી મુસાફરોની મુસાફરી વધુ સુરક્ષિત અને ભયમુક્ત બનશે.