નવી દિલ્હી:ભારત સરકારે દેશના શહેરોને સ્વચ્છ અને શિસ્તબદ્ધ બનાવવા માટે કાયદાકીય સકંજો વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મોટું કદમ ઉઠાવ્યું છે. વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ રાજ્યમંત્રી જિતિન પ્રસાદે લોકસભામાં 'પબ્લિક ટ્રસ્ટ (જોગવાઈઓમાં સુધારો) બિલ, 2026' રજૂ કર્યું છે, જેનો મુખ્ય હેતુ સાર્વજનિક સ્થળોએ ગંદકી ફેલાવતા તત્વો સામે કડક કાર્યવાહી કરવાનો છે. આ નવા બિલ મુજબ, અત્યાર સુધી જાહેરમાં પેશાબ કરવા બદલ જે નજીવો 50 રૂપિયા દંડ વસૂલવામાં આવતો હતો, તેને વધારીને સીધો 500 રૂપિયા કરવાની જોગવાઈ છે. સરકારના આ વલણથી રસ્તાઓ પર ગંદકી અને દુર્ગંધ ફેલાવતા લોકોમાં ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે.

આ પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળ માત્ર પેશાબ કરવા પર જ નહીં, પરંતુ જાહેર શાંતિ ભંગ કરનારા અને કચરાનું અયોગ્ય વ્યવસ્થાપન કરનારાઓ પર પણ આકરી તરાપ મારવામાં આવશે. દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન એક્ટ, 1957ની કલમ 397(1) માં કરવામાં આવેલા સુધારા મુજબ, કમિશનરની મંજૂરી વિના છાણ, ખાતર કે કચરો સંગ્રહ કરવા બદલ ભારે દંડ વસૂલાશે. આ ઉપરાંત, જે લોકો પોતાના પાલતુ કૂતરાને પટ્ટા વગર જાહેર રસ્તા પર ફરવા દે છે, તેમના માટે પણ દંડની રકમ 50 રૂપિયાથી વધારીને સીધી 1,000 રૂપિયા કરવાનો પ્રસ્તાવ છે, જે નાગરિકોની સુરક્ષા અને સ્વચ્છતા પ્રત્યે સરકારની ગંભીરતા દર્શાવે છે.

નવા બિલમાં વ્યાપારી પ્રવૃત્તિઓ પર પણ ચાંપતી નજર રાખવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. લાઇસન્સ વગર ચાલતી ખાણીપીણીની દુકાનો, ગેસ્ટ હાઉસ કે ચાની કીટલીઓ પર અત્યાર સુધી માત્ર 100 રૂપિયા દંડ થતો હતો, જે હવે વધારીને 1,000 રૂપિયા કરવામાં આવશે. આ સુધારો અનિયંત્રિત વાણિજ્યિક પ્રવૃત્તિઓ ડામવા માટે ગેમ ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, બાંધકામ ક્ષેત્રે રાહત આપતા સરકારે નોટિસ વિના કામ શરૂ કરવા બદલ લાગતા દૈનિક 500 રૂપિયાના દંડના નિયમને રદ કર્યો છે, જે સામાન્ય નાગરિકો માટે વહીવટી પ્રક્રિયા સરળ બનાવવાનો સંકેત છે.

સૌથી મહત્વનો ફેરફાર ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં જોવા મળ્યો છે. હવે મ્યુનિસિપલ કાયદાના ઉલ્લંઘન બદલ થતા કેસો ફોજદારી અદાલતોને બદલે મ્યુનિસિપલ અધિકારીઓ દ્વારા જ ઉકેલવામાં આવશે, જેનાથી કેસોનો નિકાલ ઝડપથી થશે. સફાઈ કામદારો માટે પણ માનવીય અભિગમ અપનાવતા જેલમાં મોકલવાને બદલે માત્ર આર્થિક દંડની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ બિલ જો સંસદના બંને ગૃહોમાં પસાર થઈ જશે, તો આગામી દિવસોમાં ભારતના શહેરી વિસ્તારોના દેખાવમાં મોટો બદલાવ આવવાની અપેક્ષા છે. સરકાર આ સુધારા દ્વારા 'સ્વચ્છતા એ જ સેવા' ના મંત્રને કાયદાકીય પીઠબળ પૂરું પાડી રહી છે.