નવી દિલ્હી: મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધની આગ હવે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન અને ઉર્જા સુરક્ષા સુધી પહોંચી છે, ત્યારે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આર્થિક હિતોના રક્ષણ માટે મોટું રાજદ્વારી અભિયાન છેડ્યું છે. પીએમ મોદીએ સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરીને પ્રાદેશિક સ્થિતિની ગંભીર સમીક્ષા કરી હતી. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર વડાપ્રધાને સ્પષ્ટ કર્યું કે ઉર્જા મથકો પર થઈ રહેલા હુમલા માત્ર ચિંતાનો વિષય નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક અર્થતંત્રના પાયા હચમચાવી શકે છે. બંને નેતાઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી માર્ગો પર 'નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા' જાળવી રાખવા માટે એકમત થયા છે.

આ અગાઉ પીએમ મોદીએ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે પણ મધ્ય પૂર્વના સંકટ પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. ખાસ કરીને ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર શરૂ થયેલા હુમલા બાદ બંને નેતાઓ વચ્ચેની આ પ્રથમ અને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વાતચીત માનવામાં આવે છે. આ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં વ્યૂહાત્મક રીતે અતિ મહત્વની ગણાતી 'હોર્મુઝ સામુદ્રધુની' (Strait of Hormuz) હતી. અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે આ માર્ગ પર જહાજોની અવરજવર જોખમમાં મુકાઈ છે, જે ભારત જેવા તેલ આયાત કરતા દેશો માટે મોટો પડકાર છે. પીએમ મોદીએ ટ્રમ્પ સાથે આ જળમાર્ગને ખુલ્લો રાખવાની અનિવાર્યતા પર ભાર મૂક્યો હતો.

વિશ્વભરમાં તેલના ભાવ વધવાની આશંકા વચ્ચે ઈરાન તરફથી ભારત માટે એક મોટા રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ જાહેરાત કરી છે કે ભારત સહિત ચીન, રશિયા, ઈરાક અને પાકિસ્તાન જેવા પાંચ મિત્ર દેશોના જહાજો માટે હોર્મુઝ સામુદ્રધુનીમાં "સુરક્ષિત રસ્તો" (Safe Passage) ખુલ્લો રાખવામાં આવશે. ઈરાને શરત મૂકી છે કે જો આ બિન-શત્રુતાપૂર્ણ જહાજો ઈરાની સત્તાવાળાઓ સાથે યોગ્ય સમન્વય સાધશે, તો તેમને કોઈ પણ અવરોધ વગર પસાર થવા દેવામાં આવશે. ઈરાનનો આ નિર્ણય ભારત માટે ઉર્જા સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી એક મોટી રાજદ્વારી જીત સમાન છે.

વડાપ્રધાન મોદીની આ સક્રિયતા સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત આ જટિલ સંઘર્ષમાં કોઈ એક પક્ષે ઝૂકવાને બદલે સંતુલિત વિદેશ નીતિ અપનાવી રહ્યું છે. એક તરફ સાઉદી અરેબિયા અને અમેરિકા સાથે સુરક્ષા સંબંધો મજબૂત કરવામાં આવી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ઈરાન સાથેના જૂના સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને તેલનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી રહ્યો છે. પીએમ મોદીએ સાઉદીમાં વસતા લાખો ભારતીયોના કલ્યાણ માટે પણ ક્રાઉન પ્રિન્સનો આભાર માન્યો હતો. ભારતની આ મજબૂત ડિપ્લોમસીને કારણે હવે એવી આશા જાગી છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં ટૂંક સમયમાં તણાવ ઘટશે અને વૈશ્વિક બજારોમાં ફરી સ્થિરતા પરત આવશે.