નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક સ્તરે ઇઝરાયેલ-ઈરાન સંઘર્ષને કારણે જ્યારે ઉર્જા પુરવઠાની સાંકળ ખોરવાઈ રહી છે અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે, ત્યારે ભારત આ કટોકટીને માસ્ટરસ્ટ્રોકમાં ફેરવી રહ્યું છે. તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલી 'ભારત વીજળી સમિટ 2026' માં દેશના પાંચ રાજ્યોએ રજૂ કરેલો રોડમેપ સ્પષ્ટ કરે છે કે ભારત હવે માત્ર ઉર્જાનો વપરાશકાર દેશ નથી, પરંતુ ઉત્પાદક હબ બનવા તરફ ડગ માંડી રહ્યો છે. વડાપ્રધાન મોદીના 'વિકસિત ભારત'ના વિઝનને સાકાર કરવા માટે ગુજરાત, બિહાર, આંધ્રપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને દિલ્હીએ નવીનીકરણીય ઉર્જા ક્ષેત્રે જે આક્રમક રણનીતિ અપનાવી છે, તે ભારતને આગામી દાયકા સુધી ઉર્જા સુરક્ષા પ્રદાન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સમિટમાં સ્પષ્ટ થયું કે રાજ્ય સ્તરે થતા નીતિગત સુધારાઓ હવે રાષ્ટ્રીય પરિવર્તનનું એન્જિન બની ગયા છે.
બિહારની કાયાપલટ આ આખા ઉર્જા પરિવર્તનમાં સૌથી આશ્ચર્યજનક પ્રકરણ તરીકે ઉભરી આવી છે. એક સમયે જે રાજ્ય વીજળીની અછત માટે ઓળખાતું હતું, તે આજે સ્માર્ટ મીટરિંગ અને ડિજિટલ મોનિટરિંગમાં દેશનું નેતૃત્વ કરી રહ્યું છે. ઉર્જા સચિવ મનોજ કુમાર સિંહના નેતૃત્વમાં બિહાર સ્ટેટ પાવર હોલ્ડિંગ કંપનીએ ટ્રાન્સમિશન અને વિતરણ પ્રણાલીમાં જે ટેકનિકલ સુધારા કર્યા છે, તેનાથી માત્ર લાઈન લોસ ઘટ્યો નથી પણ ઔદ્યોગિક રોકાણકારોનો વિશ્વાસ પણ વધ્યો છે. બિહારનું આ 'ટર્નઅરાઉન્ડ મોડેલ' સાબિત કરે છે કે જો ઈચ્છાશક્તિ હોય તો મર્યાદિત સંસાધનો વચ્ચે પણ ટેકનોલોજીના સહારે ઉર્જા ક્ષેત્રે સ્વાવલંબન મેળવી શકાય છે, જે અન્ય પછાત ગણાતા રાજ્યો માટે પ્રેરણારૂપ બન્યું છે.
બીજી તરફ, ગુજરાત અને આંધ્રપ્રદેશ ઉર્જાના આધુનિકીકરણમાં 'ગ્લોબલ લીડર' તરીકે ઉભરી રહ્યા છે. ગુજરાત 2047 સુધીમાં 190 ગીગાવોટ નવીનીકરણીય ઉર્જાના લક્ષ્ય સાથે વિશ્વનું સોલર અને વિન્ડ પાવર હબ બનવા સજ્જ છે, જ્યારે આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમમાં નિર્માણ પામી રહેલું વિશ્વનું સૌથી મોટું 'ગ્રીન હાઇડ્રોજન હબ' ભારતને ભવિષ્યના બળતણ ક્ષેત્રે અગ્રેસર બનાવશે. NTPC દ્વારા રૂ. 1.85 લાખ કરોડના ખર્ચે બની રહેલા આ પ્રોજેક્ટમાં ગ્રીન એમોનિયા અને સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલનું ઉત્પાદન થશે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતની નિકાસ ક્ષમતાને નવી ઊંચાઈ આપશે. આમ, સ્થાનિક ગ્રીડથી લઈને ગ્લોબલ ગ્રીન ફ્યુઅલ સુધીની આ સફર ભારતને ઉર્જાના ક્ષેત્રમાં હાર ન માનનારું રાષ્ટ્ર સાબિત કરી રહી છે.