નવી દિલ્હી: પશ્ચિમ એશિયામાં સતત વકરતા જતા સંઘર્ષના કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ફરી એકવાર મંદી અને ફુગાવાના કાળા વાદળો છવાયા છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ શિપિંગ રૂટ પર વધતા દબાણને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ હાલમાં ૧૧૦ થી ૧૧૨ ડોલર પ્રતિ બેરલની સપાટી વટાવી ચૂક્યું છે, જેણે વિશ્વભરના પેટ્રોલ અને ડીઝલ બજારોમાં ખળભળાટ મચાવ્યો છે. ઉર્જા નિષ્ણાતોના મતે જો આ ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા લાંબો સમય ચાલશે, તો વિકસિત અને વિકાસશીલ બંને દેશોએ ભારે આર્થિક આંચકા સહન કરવા પડી શકે છે, કારણ કે ઈંધણના વધતા ભાવ સીધી રીતે પરિવહન ખર્ચ અને જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો કરે છે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે તેમના ૧૩૨મા 'મન કી બાત' કાર્યક્રમમાં આ ગંભીર પરિસ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે દેશવાસીઓને સંબોધતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કોરોનાકાળ પછી વિશ્વ જ્યારે સ્થિરતા તરફ આગળ વધવાની અપેક્ષા રાખતું હતું, ત્યારે યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓએ નવા સંકટો ઊભા કર્યા છે. પીએમ મોદીએ ચેતવણી આપી હતી કે આ માત્ર કોઈ એક ક્ષેત્રની સમસ્યા નથી, પરંતુ એક મોટું વૈશ્વિક ઈંધણ સંકટ આકાર લઈ રહ્યું છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ભારત હાલમાં પોતાની ઈંધણની કિંમતો સ્થિર રાખવા માટે પ્રયત્નશીલ છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં થતી આ અણધારી વધઘટ કોઈપણ સમયે ઘરેલું બજાર પર દબાણ વધારી શકે છે.
ભારત માટે સૌથી મોટો પડકાર ક્રૂડ ઓઈલની આયાત પર નિર્ભરતા છે, જ્યાં ડોલર સામે રૂપિયાનું મૂલ્ય અને બેરલ દીઠ વધતા ભાવ તિજોરી પર બોજ વધારી રહ્યા છે. જોકે સરકારે હજુ સુધી પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો કર્યો નથી, પરંતુ જો ક્રૂડ ઓઈલ ૧૧૦ ડોલરથી ઉપર સતત ટ્રેડિંગ કરશે તો ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ માટે જૂના ભાવ જાળવી રાખવા મુશ્કેલ બનશે. પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષનો કોઈ કાયમી ઉકેલ ન દેખાતા આગામી દિવસોમાં ઉર્જા બજાર વધુ અસ્થિર રહેવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. આ સંજોગોમાં આત્મનિર્ભરતા અને વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોતો તરફ વળવું એ જ ભારત માટે લાંબાગાળાનો ઉકેલ હોવાનું નીતિ નિર્ધારકો માની રહ્યા છે.