નવી દિલ્હી:  ભારત સરકારના નાણાકીય સ્વાસ્થ્યને માપવા માટેનો સૌથી મહત્વનો માપદંડ એટલે કે 'રાજકોષીય ખાધ' અંગેના તાજા આંકડા ફેબ્રુઆરી 2026ના અંત સુધીમાં જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. કંટ્રોલર જનરલ ઓફ એકાઉન્ટ્સ  દ્વારા જાહેર કરાયેલા ડેટા મુજબ, ફેબ્રુઆરી સુધીમાં કેન્દ્રની રાજકોષીય ખાધ ₹12.52 લાખ કરોડ રહી છે, જે વાર્ષિક બજેટ લક્ષ્યાંકના 80.4 ટકા જેટલી થાય છે. નોંધનીય છે કે સરકાર માટે આ એક આશાસ્પદ ચિત્ર છે, કારણ કે ગત વર્ષના સમાન ગાળામાં આ આંકડો 85.8 ટકા સુધી પહોંચી ગયો હતો. સરકારે આ વર્ષ માટે જીડીપી (GDP)ના 4.4 ટકા અથવા ₹15.58 લાખ કરોડની ખાધ જાળવવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે, જે તરફ તે મક્કમતાથી આગળ વધી રહી હોય તેમ જણાય છે.

સરકારની તિજોરીમાં જમા થતી રકમ અને વિકાસ કામો પાછળ થતા ખર્ચ વચ્ચેના આ તફાવતને ઊંડાણપૂર્વક સમજીએ તો, ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીમાં કેન્દ્રની કુલ આવક ₹27.91 લાખ કરોડ નોંધાઈ છે, જે બજેટ અંદાજના 82 ટકા જેટલી છે. આ આવકમાં સિંહફાળો ₹21.45 લાખ કરોડની ચોખ્ખી કર (Tax) આવકનો છે, જ્યારે બિન-કર આવક ₹5.8 લાખ કરોડ રહી છે. બીજી બાજુ, દેશના વિકાસ અને માળખાગત સુવિધાઓ પાછળનો કુલ ખર્ચ ₹40.44 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગયો છે, જે સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ માટે નિર્ધારિત ખર્ચના 81.5 ટકા છે. ખર્ચમાં સતત વધારો હોવા છતાં, કર સંગ્રહમાં થયેલો સુધારો સરકારને રાજકોષીય ખાધને અંકુશમાં રાખવામાં મદદરૂપ સાબિત થયો છે.

 રાજકોષીય ખાધને અંકુશમાં રાખવી એ માત્ર આંકડાકીય રમત નથી, પરંતુ તે દેશની શાખ અને ફુગાવા પર સીધી અસર કરે છે. જો સરકાર પોતાની આવક કરતા વધુ ખર્ચ કરે તો તેને બજારમાંથી દેવું લેવું પડે છે, જેની અસર વ્યાજ દરો પર પડે છે. વર્તમાન આંકડા દર્શાવે છે કે સરકાર મૂડીગત ખર્ચ  અને સામાજિક કલ્યાણ વચ્ચે સંતુલન જાળવવામાં સફળ રહી છે. આગામી માર્ચ મહિનાના અંતિમ આંકડાઓ નક્કી કરશે કે શું ભારત સરકાર 4.4 ટકાના મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકને પ્રાપ્ત કરી શકશે કે કેમ. નિષ્ણાતો માને છે કે ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન અને કડક ટેક્સ વસૂલાતને કારણે ભારતની રાજકોષીય સ્થિતિ એશિયાના અન્ય દેશોની સરખામણીએ વધુ મજબૂત બની રહી છે.