રોપર (પંજાબ) : ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રમાં આજે એક ઐતિહાસિક ડિજિટલ ક્રાંતિનો પાયો નખાયો છે. આઈઆઈટી (IIT) રોપર ખાતે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રાલયના સહયોગથી સ્થાપિત 'ANNAM.AI' કેન્દ્રે ખેતીને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સાથે જોડવાની ભવ્ય શરૂઆત કરી છે. 'સ્માર્ટ એગ્રી સમિટ 2026' દરમિયાન નિષ્ણાતોએ જાહેરાત કરી કે હવે ખેતી માત્ર વર્ષોના અનુભવ પર નહીં, પણ સચોટ વૈજ્ઞાનિક ડેટા અને આધુનિક ટેકનોલોજીના આધારે થશે, જે ખેડૂતોના ખર્ચમાં ઘટાડો અને ઉત્પાદનમાં વધારો કરશે.
ખેતરનું પોતાનું પર્સનલ વેધર સ્ટેશન
અત્યાર સુધી હવામાનની આગાહી જિલ્લા સ્તરે થતી હતી, જે ઘણીવાર ખેડૂતો માટે ખોટી સાબિત થતી. પરંતુ હવે ANNAM.AI દ્વારા ૧૦૦ જેટલા 'હાઇપરલોકલ' AI વેધર સ્ટેશનો સ્થાપવામાં આવી રહ્યા છે. આ સ્ટેશનો ખેડૂતોને મફતમાં ઉપલબ્ધ કરાવાશે. પંજાબથી શરૂ થયેલો આ પ્રોજેક્ટ ટૂંક સમયમાં હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર સહિત ૮ રાજ્યોમાં વિસ્તરશે. આ ટેકનોલોજીથી ખેડૂતને તેના મોબાઈલ પર જ ખબર પડી જશે કે કયા સમયે સિંચાઈ કરવી જોઈએ અને ક્યારે જંતુનાશકનો છંટકાવ કરવો સૌથી વધુ અસરકારક રહેશે.
૧૦,૦૦૦ 'ડિજિટલ રથ' અને યુવાનોને રોજગારી
માત્ર મશીનો લગાડવાથી ક્રાંતિ નથી આવતી, તે માટે કુશળ હાથોની પણ જરૂર છે. આ વિઝન સાથે IIT રોપર ૧૦,૦૦૦ ગ્રામીણ યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓને મફત AI કૌશલ્ય તાલીમ આપશે. આ પ્રશિક્ષિત યુવાનો દરેક ગામમાં 'AI આર્મી' તરીકે કામ કરશે અને ખેડૂતોને ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં મદદ કરશે. આનાથી ખેતી સ્માર્ટ બનશે અને ગ્રામીણ યુવાનો માટે સ્થાનિક સ્તરે જ રોજગારીની નવી તકો ઉભી થશે.
શું ખરેખર બધી સમસ્યાઓ ઉકેલાશે?
નિષ્ણાતોના મતે, જો ખેડૂતોને સમયસર અને સચોટ માહિતી મળે, તો પાકના નુકસાનમાં ૨૫% થી ૩૦% સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. પંજાબના કૃષિ મંત્રી ગુરમીત સિંહ ખુદિયાને આ પહેલને ઐતિહાસિક ગણાવતા કહ્યું કે, "જમીનના પરંપરાગત જ્ઞાનને જ્યારે ડેટાની શક્તિ મળે છે, ત્યારે ખેતી વધુ ટકાઉ અને નફાકારક બને છે." ANNAM.AI દ્વારા જનરેટ થયેલો ડેટા કોઈપણ ખાનગી કંપનીને વેચવાને બદલે 'ડિજિટલ પબ્લિક ગુડ' તરીકે સામાન્ય ખેડૂત માટે સુલભ રખાશે, જે આ પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી વિશેષતા છે.