નવી દિલ્‍હી, તા.૩૧: ભારત તેના ઇતિહાસની સૌથી હાઇટેક અને મહત્‍વકાંક્ષી વસ્‍તી ગણતરી માટે સજ્જ થઈ ગયું છે. વસ્‍તી ગણતરી કમિશનર મળત્‍યુંજય કુમાર નારાયણે જાહેરાત કરી છે કે આ પ્રક્રિયા બે મુખ્‍ય તબક્કામાં વહેંચાયેલી હશે, જેમાં પ્રથમ તબક્કાનો પ્રારંભ આ બુધવાર, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬થી થશે. આ વખતે ગણતરી માત્ર કાગળ પર નહીં, પરંતુ ડિજિટલ માધ્‍યમથી થશે, જેમાં નાગરિકોને સેલ્‍ફ-એન્‍યુમરેશન એટલે કે જાતે જ ઓનલાઇન વિગતો ભરવાની આધુનિક સુવિધા મળશે. ૧૬ એપ્રિલથી ગણતરીકારો ઘરે-ઘરે જઈને આ ડેટાની ચકાસણી કરશે, જે પ્રક્રિયા સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૬ સુધી ચાલશે.

આ વસ્‍તી ગણતરીની સૌથી મોટી વિશેષતા જાતિ ગણતરીનો સમાવેશ છે. બીજા તબક્કા દરમિયાન, વસ્‍તી વિષયક અને આર્થિક ડેટાની સાથે સાથે જાતિ આધારિત વિગતો પણ એકત્રિત કરવામાં આવશે, જે સામાજિક ન્‍યાય અને સરકારી યોજનાઓના સચોટ અમલીકરણ માટે માઈલસ્‍ટોન સાબિત થશે. જોકે, નેશનલ પોપ્‍યુલેશન રજિસ્‍ટર અપડેટ કરવા અંગે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી. પﾍમિ બંગાળ જેવા રાજ્‍યોમાં હજુ જાહેરનામું બહાર પડવાનું બાકી હોવા છતાં, કેન્‍દ્ર સરકારને વિશ્વાસ છે કે તમામ રાજ્‍યો આ બંધારણીય પ્રક્રિયામાં સમયસર જોડાશે.

ભૌગોલિક વિવિધતાને ધ્‍યાનમાં રાખીને સરકારે ગણતરી માટે અલગ-અલગ સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે. સમગ્ર દેશ માટે મુખ્‍ય સંદર્ભ તારીખ ૧ માર્ચ ૨૦૨૭ છે, પરંતુ લદ્દાખ, જમ્‍મુ-કાશ્‍મીર અને હિમાચલ પ્રદેશ જેવા બરફાચ્‍છાદિત દુર્ગમ વિસ્‍તારો માટે ૧ ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૬ની તારીખ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. આ ગણતરીમાં કુલ ૭૮૪ જિલ્લાઓ અને ૬ લાખથી વધુ ગામડાઓને આવરી લેવામાં આવશે. ૧૦ વર્ષના લાંબા વિરામ બાદ (કોવિડને કારણે વિલંબિત) યોજાઈ રહેલી આ ગણતરી ભારતના ભવિષ્‍યના આર્થિક અને સામાજિક માળખાને નવો આકાર આપશે.

તમારા મતે, વસ્‍તી ગણતરીમાં જાતિના આંકડાઓનો સમાવેશ કરવાથી સામાન્‍ય નાગરિકોને મળતી સરકારી સુવિધાઓમાં કેવો બદલાવ આવી શકે છે?