નવી દિલ્‍હી તા.૨: છેલ્‍લા એક વર્ષમાં સોના અને ચાંદીના ભાવ રેકોર્ડ ઊંચા સ્‍તરે પહોંચ્‍યા છે. જોકે, ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન બંને કિમતી ધાતુઓ તેમના રેકોર્ડ સ્‍તરથી નોંધપાત્ર રીતે નીચે આવી ગઈ છે. ૨૯ જાન્‍યુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ, સોનું રૂા.૧.૯૨ લાખ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ અને ચાંદી રૂા.૪.૨૦ લાખ પ્રતિ કિલોગ્રામના સર્વકાલીન ઉચ્‍ચતમ સ્‍તરને સ્‍પર્શી ગયું. હવે, એક મોટા પગલામાં, સરકારે તાત્‍કાલિક અસરથી સોના, ચાંદી અને પ્‍લેટિનમ દાગીનાની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂક્‍યો છે. મુક્‍ત વેપાર કરાર (FTA) ના દુરુપયોગને રોકવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્‍યું છે. આ પગલાને પગલે, વેપારીઓ પરવાનગી વિના દેશમાં મોંઘા દાગીના સરળતાથી આયાત કરી શકશે નહીં.

વિદેશ વેપાર મહાનિર્દેશાલય (DGFT) દ્વારા જારી કરાયેલ એક સૂચનામાં જણાવાયું છે કે આ પ્રતિબંધો કોઈપણ અગાઉના કરાર, એડવાન્‍સ ચુકવણી, શિપમેન્‍ટ સ્‍થિતિ અથવા અન્‍ય કોઈપણ શરતોને ધ્‍યાનમાં લીધા વિના લાગુ કરવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે કોઈપણ સંજોગોમાં, વિદેશથી મોંઘા દાગીના આયાત કરવા માટે તમારે સરકારની મંજૂરીની જરૂર પડશે. DGFT એ જણાવ્‍યું હતું કે, કસ્‍ટમ્‍સ ટેરિફ હેડિગ (CTH) ૭૧૧૩ હેઠળ આવતા માલ માટેની આયાત નીતિને મુક્‍તથી પ્રતિબંધિત કરવામાં આવી છે.

પ્રતિબંધિત વસ્‍તુઓની યાદીમાં સોના, ચાંદી અને પ્‍લેટિનમમાંથી બનેલા દાગીનાનો સમાવેશ થાય છે. આયાતકારોને હવે આ વસ્‍તુઓની આયાત કરવા માટે DGFT ની મંજૂરી અથવા લાયસન્‍સની જરૂર પડશે. આ નિયમના અમલીકરણ બાદ, તમામ પ્રકારના સોના, ચાંદી અને પ્‍લેટિનમ દાગીનાની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્‍યો છે. જો કે, ફક્‍ત નિકાસ કરતી અને સ્‍પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન (SEZ) માં સ્‍થિત કંપનીઓ દ્વારા આયાત પર પ્રતિબંધ રહેશે નહીં.

વધુમાં, વિદેશી વેપાર નીતિના રત્‍નો અને દાગીના નિકાસ યોજના હેઠળની આયાતને પણ આ પ્રતિબંધમાંથી મુક્‍તિ આપવામાં આવશે. એક અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે કેટલાક આયાતકારો ભારત-આસિયાન FTA નો દુરુપયોગ કરી રહ્યા છે. અધિકારીએ સરકારને લાઇસન્‍સિંગ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા અપીલ કરી હતી જેથી આ નિર્ણયથી વાસ્‍તવિક વ્‍યવસાયોને નુકસાન ન થાય. ગયા વર્ષે નવેમ્‍બરમાં, સરકારે એપ્રિલ ૨૦૨૬ સુધી ચોક્કસ પ્રકારના પ્‍લેટિનમ દાગીનાની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂક્‍યો હતો. સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૫માં, માર્ચ ૨૦૨૬ સુધી ચાંદીના દાગીના પર સમાન પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્‍યો હતો.

 આયાત ઘટવાથી બજારમાં ઘરેણાંના પુરવઠા પર અસર પડશે.

સોના અને ચાંદીના દાગીનાના ભાવમાં થોડો વધારો થઈ શકે છે.

થાઈલેન્‍ડથી સસ્‍તી આયાત ઘટશે.

દેશના ઘરેણાં કારીગરોને વધુ કામ મળશે.

ઉદ્યોગને પ્રોત્‍સાહન મળશે, અને મેક ઇન ઇન્‍ડિયા મજબૂત બનશે.

સરકારનો વિદેશી વિનિમય ખર્ચ ઘટી શકે છે.

દેશની વેપાર ખાધને નિયંત્રિત કરી શકાય છે.