તેહરાન:  પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ભીષણ સંઘર્ષ અને 'ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી'ના આઘાત બાદ, વિશ્વના અર્થતંત્રની જીવાદોરી ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરથી આખરે થોડી રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. ઈરાની સૈન્યએ સમુદ્રી નાકાબંધીમાં આંશિક ઢીલ મૂકતા જાહેરાત કરી છે કે હવે આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અને ખાસ કરીને એલપીજી (LPG) વહન કરતા જહાજો આ માર્ગ પરથી પસાર થઈ શકશે. જોકે, આ પરવાનગી મુક્ત નથી; જહાજોએ ઈરાની સત્તાવાળાઓનો પૂર્વ સંપર્ક કરી, કડક નિયમોનું પાલન કરવું પડશે અને જરૂરી ફી ચૂકવવી પડશે. જ્યાં અગાઉ 95% ટ્રાફિક ઠપ થઈ ગયો હતો અને હજારો ઓઈલ ટેન્કરો મધદરિયે અટવાયા હતા, ત્યાં હવે ભારત, ચીન અને રશિયા જેવા દેશોના જહાજો માટે આ માર્ગ ફરી ધબકતો થવાની આશા જાગી છે.

આ સંકટની શરૂઆત ફેબ્રુઆરીના અંતમાં થઈ હતી, જ્યારે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાના સંયુક્ત હુમલામાં ઈરાનના પરમાણુ મથકો અને સર્વોચ્ચ નેતૃત્વને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેના જવાબમાં ઈરાને વિશ્વનો સૌથી મોટો આર્થિક દાવ ખેલતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ કરી દીધો હતો. નોંધનીય છે કે દુનિયાનું 20% ક્રૂડ ઓઈલ દરરોજ આ સાંકડા માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. માર્ગ બંધ થતા જ વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા હતા અને એશિયાથી લઈને યુરોપ સુધી મોંઘવારીનો હાહાકાર મચી ગયો હતો. ભારત જેવા દેશો માટે, જેઓ પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે આ માર્ગ પર નિર્ભર છે, ત્યાં પેટ્રોલ અને ગેસની ભારે અછત સર્જાઈ હતી, જેણે સામાન્ય જનજીવનને ખોરવી નાખ્યું હતું.

હાલની પરિસ્થિતિ મુજબ, ઈરાને એક વ્યૂહાત્મક ચાલ ચાલીને જે દેશો તેના 'દુશ્મન' નથી, તેમને મર્યાદિત અવરજવરની છૂટ આપી છે. ભારતીય LPG ટેન્કરોને મળેલી આ મંજૂરીથી ભારતને મોટી રાહત મળી છે, પરંતુ અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશો હજુ પણ ઈરાનની આ 'સમુદ્રી દાદાગીરી' સામે લાલઘૂમ છે. પશ્ચિમી રાષ્ટ્રોનું કહેવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો કોઈ એક દેશની જાગીર ન હોઈ શકે. બીજી તરફ, ઈરાન આ માર્ગનો ઉપયોગ વિશ્વ શક્તિઓ સામે મોટું હથિયાર બનાવીને કરી રહ્યું છે. અત્યારે તો દુનિયાના શ્વાસ અધ્ધર છે કે આ આંશિક રાહત કોઈ કાયમી શાંતિમાં પરિણમશે કે પછી આ "શાંતિ" તોફાન પહેલાની શાંતિ સાબિત થશે.