મુંબઈ : વૈશ્વિક રાજકારણમાં મંડાયેલા યુદ્ધના વાદળો અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવની સીધી અસર હવે ભારતના સામાન્ય માણસના ખિસ્સા અને દેશના અર્થતંત્ર પર દેખાવા લાગી છે. માર્ચના છેલ્લા અઠવાડિયામાં ભારતીય રૂપિયો અમેરિકી ડોલર સામે 95ની મનોવૈજ્ઞાનિક સપાટી વટાવીને ઓલ-ટાઈમ લો સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આ સ્થિતિએ ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI) ને હરકતમાં લાવી દીધી છે. હવે સૌની નજર 6 થી 8 એપ્રિલ દરમિયાન યોજાનારી મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની બેઠક પર છે, જે દરો વધારવા કરતા બજારને સ્થિરતાનો સંકેત આપવા માટે વધુ મહત્વની બની રહેશે.
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું 85 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. હાલમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ $95-100 પ્રતિ બેરલની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જેના કારણે દેશની વેપાર ખાધ $20 બિલિયનને આંબી ગઈ છે. ડોલરની સતત વધતી માંગ અને વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા નાણાં પાછા ખેંચવાની પ્રક્રિયાએ રૂપિયા પર અભૂતપૂર્વ દબાણ સર્જ્યું છે. જોકે, RBI આ વખતે માત્ર તમાશો જોવાને બદલે 'સક્રિય સંરક્ષણ' મોડમાં છે. કેન્દ્રીય બેન્કે છેલ્લા એક મહિનામાં અંદાજે $15 થી $20 બિલિયન ડોલર વેચીને રૂપિયાના મૂલ્યને વધુ ગગડતું અટકાવવા મરણિયા પ્રયાસો કર્યા છે.
રિઝર્વ બેન્કની વ્યૂહરચના આ વખતે થોડી અલગ છે. તે રૂપિયાને મજબૂત કરવાને બદલે તેની 'અસ્થિરતા' ઘટાડવા પર ધ્યાન આપી રહી છે. બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં પ્રવાહિતા કડક કરવામાં આવી છે અને સટ્ટાખોરી રોકવા માટે બેન્કોના વિદેશી વિનિમય દરો પર મર્યાદા લાદવામાં આવી છે. આ એક પ્રકારની 'ગુપ્ત કડકાઈ' છે, જેમાં રેપો રેટ વધાર્યા વગર જ બજારમાં નાણાંનો પુરવઠો નિયંત્રિત કરવામાં આવી રહ્યો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આગામી MPC બેઠકમાં રેપો રેટ 6.5 ટકા પર યથાવત રહી શકે છે, કારણ કે વ્યાજદરમાં વધારો કરવાથી દેશના વિકાસ દર (Growth Rate) ને ફટકો પડી શકે છે.
આવનારા અઠવાડિયાઓ ભારત માટે પડકારજનક છે. જો ગલ્ફ દેશોમાં તણાવ વધશે અને તેલના ભાવ $120 સુધી પહોંચશે, તો મોંઘવારીનો આંકડો ફરી આસમાને પહોંચી શકે છે. અત્યારે તો RBI હસ્તક્ષેપ, નિયમનકારી કડકાઈ અને માપાંકિત સુગમતા વચ્ચે સંતુલન જાળવી રહી છે. 6 એપ્રિલની જાહેરાત માત્ર વ્યાજ દરો વિશે નહીં હોય, પરંતુ તે વિશ્વને એ જણાવવા માટે હશે કે ભારત બાહ્ય આંચકાઓ સામે લડવા માટે કેટલું સજ્જ છે.
 
વધુ વિગતો માટે જોતા રહો:
•    ઇંધણ પર ટેક્સ: સરકારે ડીઝલ નિકાસ પર વિન્ડફોલ ટેક્સ વધારીને રૂ. 21-22 પ્રતિ લિટર કર્યો છે.
•    વિદેશી મુદ્રા ભંડાર: માર્ચમાં ભારતનું અનામત ભંડાર $643 બિલિયનથી ઘટ્યું છે.
•    શેરબજાર: રૂપિયાની નબળાઈને કારણે શેરબજારમાં પણ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી રહ્યો છે.