વોશિંગ્ટન : અંતરિક્ષ જેવી ઊંચાઈએ ઉડતા ફાઇટર જેટમાં જ્યારે દુશ્મનની મિસાઈલ અથડાય છે, ત્યારે પાયલટ પાસે વિચારવા માટે માત્ર સેકન્ડોનો સમય હોય છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના વર્તમાન યુદ્ધમાં શુક્રવારે જ્યારે અમેરિકી F-15E અને A-10 વિમાનો તોડી પાડવામાં આવ્યા, ત્યારે આ પ્રશ્ન ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે કે દુશ્મનના પ્રદેશમાં પેરાશૂટ દ્વારા ઉતરેલો પાયલટ કેદથી કેવી રીતે બચે છે? અમેરિકી પાયલટ્સને આ માટે 'SERE' (સર્વાઇવલ, ઇવેઝન, રેઝિસ્ટન્સ અને એસ્કેપ) નામની અત્યંત કઠિન તાલીમ આપવામાં આવે છે, જે તેમને મોતને હાથતાળી આપીને પાછા ફરતા શીખવે છે.
જ્યારે વિમાનમાં વિસ્ફોટ થાય છે, ત્યારે પાયલટ ઇજેક્શન સીટ દ્વારા બહાર નીકળે છે. આ પ્રક્રિયા એટલી આઘાતજનક હોય છે કે ઘણીવાર પાયલટને ગંભીર ફ્રેક્ચર થઈ જાય છે. પેરાશૂટ દ્વારા નીચે ઉતરતી વખતે પાયલટનું પ્રથમ કામ આસપાસના વિસ્તારનું નિરીક્ષણ કરવાનું હોય છે—ક્યાં છુપાવવું અને કયા વિસ્તારને ટાળવો. જમીન પર ઉતર્યા બાદ, જો તે સભાન હોય, તો તે પોતાની 'સર્વાઇવલ કિટ' તપાસે છે, જે તેની ઇજેક્શન સીટની નીચે જોડાયેલી હોય છે. આ કિટમાં ૩ થી ૭ દિવસ ચાલે તેવો ખોરાક, પાણી શુદ્ધ કરવાની ગોળીઓ, ફર્સ્ટ એઇડ બોક્સ અને ઠંડીથી બચવા માટેના સાધનો હોય છે.
દુશ્મનના વિસ્તારમાં સૌથી મહત્વનું કામ 'અદ્રશ્ય' રહેવાનું છે. પાયલટ્સને શીખવવામાં આવે છે કે કેવી રીતે રાત્રિના અંધારામાં આગળ વધવું અને દિવસ દરમિયાન ગીચ ઝાડીઓ કે ગુફાઓમાં છુપાઈ રહેવું. તેમની પાસે ખાસ 'સર્વાઇવલ રેડિયો' હોય છે, જેના દ્વારા તેઓ પોતાની સેનાની કોમ્બેટ સર્ચ એન્ડ રેસ્ક્યુ (CSAR) ટીમો સાથે સંપર્ક કરે છે. આ રેડિયો એવા સિગ્નલ મોકલે છે જે દુશ્મન પકડી શકતા નથી. જો સ્થિતિ વધુ જોખમી હોય, તો તેઓ સિગ્નલ મિરર, સ્મોક બોમ્બ કે સ્ટ્રોબ લાઈટ્સનો ઉપયોગ કરીને બચાવ હેલિકોપ્ટરને પોતાનું ચોક્કસ લોકેશન જણાવે છે.
હાલમાં ઈરાનમાં ગુમ થયેલા અમેરિકી ક્રૂ મેમ્બરને શોધવા માટે ડ્રોન, સેટેલાઈટ ઈમેજરી અને ઈન્ટેલિજન્સ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, પાયલટની તાલીમ અને તેની જીવવાની જીદ જ તેને દુશ્મનના સકંજામાંથી મુક્ત કરાવી શકે છે. અમેરિકી સેનાનું સૂત્ર છે કે તેઓ પોતાના કોઈ પણ સૈનિકને પાછળ છોડતા નથી, અને આ જ અતૂટ વિશ્વાસ પાયલટને દુશ્મનની ધરતી પર અઠવાડિયા સુધી ભૂખ્યા-તરસ્યા રહીને પણ લડવાની તાકાત આપે છે.