અબુ ધાબી:  મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં વધી રહેલા યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને ફ્રાન્સ વચ્ચેના સંરક્ષણ સંબંધોમાં મોટી ખાઈ જોવા મળી રહી છે. ફ્રાન્સના અત્યંત મહત્વાકાંક્ષી 'રાફેલ F5' ફાઇટર જેટ પ્રોજેક્ટમાં સંયુક્ત ભંડોળ આપવા બાબતે ચાલી રહેલી વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગઈ છે. અહેવાલો અનુસાર, UAE આ પ્રોજેક્ટમાં આશરે 3.5 અબજ યુરોનું યોગદાન આપવાનું હતું, પરંતુ ફ્રાન્સે ટેકનોલોજીની પહોંચ અને સ્થાનિક કંપનીઓની ભાગીદારી આપવાનો ઇનકાર કરતા UAE એ ફંડિંગ અટકાવી દીધું છે. આ નિર્ણયને કારણે હવે લગભગ 5 અબજ યુરોનો કુલ ખર્ચ ફ્રાન્સે એકલા જ ભોગવવો પડશે, જે પેરિસ માટે મોટો આર્થિક ફટકો માનવામાં આવે છે.

જોકે, આ ફંડિંગ વિવાદ છતાં UAE એ ફ્રાન્સ પાસેથી 80 રાફેલ વિમાનો ખરીદવાનો પોતાનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ઓર્ડર યથાવત રાખ્યો છે. આ વિમાનો UAE ની વાયુસેનામાં જૂના થઈ ગયેલા 'મિરાજ 2000-9' નું સ્થાન લેશે. દસોલ્ટ એવિએશન માટે આ ઓર્ડર અત્યંત મહત્વનો છે કારણ કે તે ફ્રેન્ચ વિમાન ઇતિહાસનો સૌથી મોટો નિકાસ સોદો છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે એક તરફ UAE અબજો ડોલરના વિમાનો ખરીદી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ભવિષ્યની ટેકનોલોજી (F5 મોડલ) માટે ફંડિંગ રોકીને ફ્રાન્સ પર દબાણ બનાવી રહ્યું છે. આ વ્યૂહરચના પાછળ અબુ ધાબીનો હેતુ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે માત્ર ખરીદદાર બની રહેવાને બદલે ટેકનોલોજીકલ ભાગીદાર બનવાનો છે.

આ સંરક્ષણ સોદાની સમયમર્યાદા પર નજર કરીએ તો, રાફેલ ફાઇટર જેટનો પ્રથમ બેચ 2026 ના અંત સુધીમાં UAE પહોંચવાની અપેક્ષા છે. ફ્રાન્સ માટે આ પ્રોજેક્ટ હવે માત્ર વ્યાપાર નથી, પરંતુ યુરોપના ભાવિ ફાઇટર જેટ પ્રોજેક્ટ્સમાં પોતાની પકડ જાળવી રાખવાનો સવાલ છે. UAE દ્વારા ભંડોળ રોકવા છતાં ફ્રાન્સ આ પ્રોજેક્ટને પડતો મૂકી શકે તેમ નથી કારણ કે તેના પર દેશની સૈન્ય પ્રતિષ્ઠા દાવ પર છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે બદલાતા વૈશ્વિક સમીકરણો અને મધ્ય પૂર્વના સંકટ વચ્ચે, શું ફ્રાન્સ UAE ની શરતો સામે ઝૂકશે કે પછી એકલા હાથે અબજો યુરોનો આર્થિક બોજ ઉઠાવવાનું સાહસ કરશે.