બર્મિંગહામ, તા.૬: બ્રિટનની બર્મિંગહામ ક્રાઉન કોર્ટે ભારતીય મૂળના એક એવા દંપતીને સજા સંભળાવી છે જેમણે કાયદાની આંખમાં ધૂળ નાખીને વર્ષો સુધી પ્રતિબંધિત હોવા છતાં કંપનીઓ પર પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખ્યું હતું. ૭૧ વર્ષીય ભરત જોગિયા અને તેમની ૫૭ વર્ષીય પત્ની લુઈસ જોગિયાને કોર્ટે ડાયરેક્ટર ગેરલાયકાતના નિયમોના ગંભીર ઉલ્લંઘન બદલ દોષિત ઠેરવ્યા છે. આ કિસ્સો યુકેના બિઝનેસ જગતમાં ‘બદમાશ ડાયરેક્ટરો’ સામેની લડાઈમાં એક મોટું ઉદાહરણ બન્યો છે.
ક્યાંથી શરૂ થઈ આ કથા?
આ વિવાદના મૂળ ૨૦૧૪માં છે, જ્યારે ભરત જોગિયાની કંપની ‘જોગિયા જ્વેલર્સ લિમિટેડ’ દ્વારા બ્રિટિશ ટેક્સ વિભાગ (HMRC) પાસેથી ખોટી રીતે £૨ મિલિયન (આશરે ₹૨૨ કરોડથી વધુ) નો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. આ છેતરપિંડી પકડાઈ જતા ભરત જોગિયાને ૧૩ વર્ષ માટે કોઈપણ કંપનીના ડાયરેક્ટર બનવા કે વ્યવસ્થાપન કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. નિયમ મુજબ તેઓ ૨૦૨૭ સુધી શાંત બેસવાના હતા.
પત્નીને બનાવી ‘ફ્રન્ટ ફેસ’ અને શરૂ કર્યો ખેલ
પોતાના પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં, ભરત જોગિયાએ હાર ન માની. તેમણે પોતાની પત્ની લુઈસ જોગિયાને આગળ ધરીને ‘ડાયમંડ ફાર્મા લિમિટેડ’ અને ‘બીએચજે કન્સલ્ટિંગ લિમિટેડ’ જેવી કંપનીઓનું સંચાલન ચાલુ રાખ્યું. લુઈસ માત્ર કાગળ પર ડાયરેક્ટર હતી, જ્યારે પડદા પાછળથી વકીલોને સૂચના આપવી, સ્ટાફ મેનેજ કરવો અને કોન્ટ્રાક્ટ મંજૂર કરવા જેવા તમામ મહત્વના નિર્ણયો ભરત જોગિયા પોતે જ લેતા હતા. આટલું જ નહીં, તેમણે કન્સલ્ટન્સી પેટે £૮૦,૦૦૦ (આશરે ₹૯૦ લાખ) ની કમાણી પણ કરી લીધી હતી.
કોર્ટની કડક કાર્યવાહી અને સજા
નાદારી સેવા (Insolvency Service) ની તપાસમાં આ આખું કૌભાંડ ખુલ્લું પડી ગયું. તપાસકર્તા માર્ક સ્ટીફન્સે જણાવ્યું કે, “ભરત જોગિયાએ કાયદા પ્રત્યે સંપૂર્ણ તિરસ્કાર દર્શાવ્યો છે.” કોર્ટે હવે ભરત જોગિયાને ૯ મહિનાની જેલની સજા ફટકારી છે (જે ૧૮ મહિના માટે સસ્પેન્ડ રહેશે), સાથે જ ૧૦૦ કલાકનું મફત સામાજિક કાર્ય અને વધારાના ૧૦ વર્ષનો નવો પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. તેમની પત્ની લુઈસને પણ પતિને મદદ કરવા બદલ ૭ મહિનાની સસ્પેન્ડેડ જેલની સજા અને ૧૦ વર્ષ માટે ડાયરેક્ટર પદ પર પ્રતિબંધ ફટકારવામાં આવ્યો છે.
બ્રિટિશ સરકારનો કડક સંદેશ
આ સજા દ્વારા યુકે સરકારે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ બિઝનેસ ચલાવવા માટે ગેરલાયક સાબિત થાય, તો તે પત્ની કે પરિવારના સભ્યોના નામે પાછલા બારણે વહીવટ કરી શકશે નહીં. સિસ્ટમને છેતરવાનો પ્રયાસ કરનાર ‘બદમાશ ડાયરેક્ટરો’ સામે આવી જ કડક કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે.
ભરત જોગિયાની આ ભૂલે હવે તેમને અને તેમની પત્નીને આવનારા એક દાયકા સુધી બ્રિટિશ બિઝનેસ જગતથી દૂર કરી દીધા છે.