એન્ટાર્કટિકા, તા.૬: પૃથ્વીના દક્ષિણ છેડે આવેલો સફેદ બરફનો ખંડ ‘એન્ટાર્કટિકા’ અત્યાર સુધી માત્ર વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોનું કેન્દ્ર હતો, પરંતુ હવે તે વિશ્વના દેશો માટે ‘સોનાની ખાણ’ સાબિત થવા જઈ રહ્યો છે. એક ચોંકાવનારા નવા અભ્યાસ મુજબ, પૃથ્વી પર વધી રહેલી ગરમીને કારણે એન્ટાર્કટિકાની જાડી બરફની ચાદર પીગળી રહી છે, જેની નીચે કિંમતી ધાતુઓનો અખૂટ ખજાનો દટાયેલો હોવાનું મનાય છે. વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે જો ગ્લોબલ વોર્મિંગનો દર આ જ રહ્યો તો ૨૩૦૦ સુધીમાં અહીં પેન્સિલવેનિયા જેવડો વિશાળ ભૂમિભાગ ખુલ્લો થઈ જશે.
બરફ નીચે શું છુપાયેલું છે?
‘નેચર ક્લાઇમેટ ચેન્જ’માં પ્રકાશિત અહેવાલ અનુસાર, એન્ટાર્કટિકાની માઈલો લાંબી બરફની ચાદર નીચે માત્ર જમીન જ નહીં, પણ પર્વતો, ઊંડી ખીણો અને જીવંત જ્વાળામુખીઓ પણ દટાયેલા છે. સંશોધક એરિકા લુકાસે જણાવ્યું છે કે જેમ-જેમ બરફ પીગળશે, તેમ તેમ આ ખંડની અસલી ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય રચના સામે આવશે. આ નવી ઉભરતી જમીન નીચે સોનું, ચાંદી, તાંબુ, લોખંડ અને અત્યંત કિંમતી ગણાતું પ્લેટિનમ હોવાની પ્રબળ શક્યતા છે. ભવિષ્યની ટેકનોલોજી માટે આ ખનિજો અત્યંત મહત્વના છે.
૧.૨૦ લાખ ચોરસ કિલોમીટર જમીન થશે ખુલ્લી
વૈજ્ઞાનિકોનો અંદાજ છે કે આગામી સદીઓમાં ૧૪૯ ચોરસ કિલોમીટરથી લઈને ૧,૨૦,૬૧૦ ચોરસ કિલોમીટર સુધીની જમીન બરફના કેદમાંથી મુક્ત થઈ શકે છે. સૌથી વધુ ચિંતાની વાત એ છે કે આ જમીન એવા વિસ્તારોમાં છે જેના પર બ્રિટન, આર્જેન્ટિના અને ચિલી જેવા દેશો પહેલાથી જ પોતાનો દાવો કરી રહ્યા છે. આના કારણે ભવિષ્યમાં એન્ટાર્કટિકા માત્ર પર્યાવરણનો મુદ્દો નહીં રહે, પણ વિશ્વના દેશો વચ્ચે સંસાધનો માટેના યુદ્ધનું મેદાન બની શકે છે.
૨૦૪૮માં બદલાઈ શકે છે ઇતિહાસ
વર્તમાન ‘એન્ટાર્કટિકા સંધિ’ મુજબ આ ખંડ પર કોઈ પણ પ્રકારના વ્યાપારી ખાણકામ (Mining) પર સખત પ્રતિબંધ છે. અહીં માત્ર વિજ્ઞાનના પ્રયોગો જ કરી શકાય છે. જોકે, આ સંધિના પર્યાવરણીય પ્રોટોકોલની સમીક્ષા વર્ષ ૨૦૪૮માં થવાની છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો ૨૦૪૮ સુધીમાં દુનિયામાં ખનિજોની અછત સર્જાશે, તો શક્તિશાળી દેશો આ સંધિમાં ફેરફાર કરવા માટે દબાણ કરી શકે છે.
આમ, જે બરફ આજે પૃથ્વીને ઠંડી રાખવાનું કામ કરે છે, તે પીગળ્યા પછી તેની નીચે રહેલું ‘સોનું’ આખી દુનિયાની ભૂરાજનીતિ (Geopolitics) માં ગરમાવો લાવી શકે છે. એન્ટાર્કટિકા હવે માત્ર બરફનો ગઠ્ઠો નથી, પણ ભવિષ્યનો સૌથી મોટો આર્થિક અને રાજકીય ખજાનો છે.