નવી દિલ્હી: સામાન્ય રીતે આપણે હીટવેવ અથવા 'લૂ' એટલે બપોરના સળગતા સૂર્યના તાપને જ સમજતા હતા, પરંતુ હવે રાત્રિની ગરમી માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે નવો વિલન બનીને ઉભરી છે. હવામાનશાસ્ત્રીઓ જેને 'હીટવેવ નાઈટ' અથવા 'ઉષ્ણકટિબંધીય રાત' કહે છે, તેમાં સૂર્યાસ્ત પછી પણ વાતાવરણ ઠંડું પડતું નથી. વૈજ્ઞાનિક માપદંડો મુજબ, જો રાત્રિનું લઘુત્તમ તાપમાન 20 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી નીચે ન આવે, તો આપણું શરીર કુદરતી રીતે ઠંડક મેળવી શકતું નથી. દક્ષિણ એશિયાના દેશોમાં આ પ્રકારની રાતોની સંખ્યામાં જે રીતે વધારો થઈ રહ્યો છે, તે ગ્લોબલ વોર્મિંગની ખતરનાક અને સીધી અસર છે.

આ 'હીટવેવ નાઈટ'ની સૌથી ગંભીર અસર આપણી ઊંઘ અને હૃદય પર પડે છે. જ્યારે રાત્રે તાપમાન ઊંચું હોય છે, ત્યારે માનવ શરીર દિવસ દરમિયાન અનુભવેલા થાક અને ગરમીના તણાવ (Heat Stress) માંથી બહાર આવી શકતું નથી. આના કારણે ઊંઘની ગુણવત્તા બગડે છે અને લાંબે ગાળે તે હૃદયરોગ તથા શ્વાસ લેવાની તકલીફોમાં વધારો કરે છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધો અને જેમને પહેલેથી કોઈ બીમારી છે, તેમના માટે આવી ગરમ રાતો જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે સતત ગરમીમાં રહેવાથી શરીરનું મેટાબોલિઝમ ખોરવાઈ જાય છે.

નિષ્ણાતો આ સ્થિતિને માત્ર હવામાનનો ફેરફાર નહીં, પરંતુ 'ક્લાઈમેટ કટોકટી' તરીકે જોઈ રહ્યા છે. શહેરી વિસ્તારોમાં કોંક્રિટના જંગલો ગરમીને પકડી રાખે છે, જેના કારણે રાત્રે પણ ઠંડક થતી નથી. આ આફત સામે લડવા માટે હવે શહેરોમાં લીલીછમ જગ્યાઓ વધારવી અને 'કૂલિંગ સેન્ટર્સ' ઊભા કરવા અનિવાર્ય બન્યા છે. જો આબોહવા પરિવર્તનની ગતિ રોકવા માટે અત્યારે જ નક્કર પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો ભવિષ્યમાં આરામદાયક રાત માત્ર એક સપનું બનીને રહી જશે.