અબુ ધાબી : મધ્ય પૂર્વમાં વધતા જતા તણાવ વચ્ચે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના કોઈપણ સંભવિત રાજદ્વારી સોદાને લઈને એક મહત્વની શરત મૂકી છે. UAE ના રાષ્ટ્રપતિના રાજદ્વારી સલાહકાર અનવર ગરગાશે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, બંને દેશો વચ્ચે જો કોઈ સમજૂતી થાય તો તેમાં 'હોર્મુઝની સામુદ્રધુની' (Strait of Hormuz) દ્વારા થતા મુક્ત વ્યાપાર અને પરિવહનની સંપૂર્ણ ગેરંટી હોવી જોઈએ.
શા માટે મહત્વનો છે હોર્મુઝનો રસ્તો?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ છે, જ્યાંથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો લગભગ ૨૦% હિસ્સો પસાર થાય છે. ઈરાન અને ઓમાનની વચ્ચે આવેલો આ સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ વિશ્વના ઊર્જા બજારની લાઈફલાઈન સમાન છે. ભૂતકાળમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવ દરમિયાન ઘણી વખત આ માર્ગને બંધ કરવાની ધમકીઓ ઉચ્ચારવામાં આવી છે, જેના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી જવાનો ભય રહે છે.
UAE ની વ્યૂહાત્મક ચિંતા
ગરગાશે જણાવ્યું હતું કે, પ્રદેશમાં સ્થિરતા અને આર્થિક વિકાસ માટે આ જળમાર્ગ સુરક્ષિત રહેવો અનિવાર્ય છે. કોઈપણ નવા પરમાણુ કરાર કે રાજદ્વારી સમજૂતીમાં આ મુદ્દાને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. UAE નું માનવું છે કે માત્ર રાજકીય ઉકેલ પૂરતો નથી, પરંતુ આર્થિક કોરિડોરની સુરક્ષા વગર કોઈપણ શાંતિ પ્રયાસો અધૂરા છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર
જો હોર્મુઝના માર્ગે પરિવહન ખોરવાય તો તેની સીધી અસર ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના તેલ અને ગેસના પુરવઠા પર પડી શકે છે. UAE દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલો આ અવાજ માત્ર અખાતી દેશો પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ ગ્લોબલ એનર્જી સિક્યુરિટી માટે પણ અત્યંત ગંભીર વિષય છે.
હવે જોવાનું એ રહેશે કે બાયડેન વહીવટીતંત્ર અને ઈરાન વચ્ચેના સંવાદમાં આ મુદ્દાને કેટલું સ્થાન મળે છે. જોકે, ગરગાશના આ નિવેદને સાબિત કરી દીધું છે કે અખાતી દેશો હવે પ્રદેશની સુરક્ષામાં માત્ર મધ્યસ્થી જ નહીં, પણ એક મજબૂત હિતધારક તરીકે ઉભરી રહ્યા છે.