નવી દિલ્હી:અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના ભૌગોલિક તણાવને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગો પર સર્જાયેલી અવરોધની સ્થિતિએ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા સામે સવાલો ઉભા કર્યા હતા. એક મહિના સુધી ગેસ અને તેલના પરિવહનમાં નડતર આવતા દેશમાં LPGની અછત વર્તાવા લાગી હતી. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા અને ભવિષ્યમાં આવી અછત ન સર્જાય તે માટે કેન્દ્ર સરકારે હવે 'પ્રાયોરિટી બેઝ્ડ' ફાળવણી મોડલ અપનાવ્યું છે. નવી યોજના મુજબ, સામાન્ય નાગરિકોના રસોડા સુધી ગેસ સમયસર પહોંચે તે માટે વાણિજ્યિક અને ઔદ્યોગિક વપરાશ માટેના નિયમો કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રસોઈ ગેસના પુરવઠામાં કોઈ પણ પ્રકારનો કાપ મૂકવામાં આવશે નહીં, પરંતુ બિન-ઘરગથ્થુ વપરાશકારોએ હવે મર્યાદિત પુરવઠામાં કામ ચલાવવું પડશે.

પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરાયેલા નવા આદેશ અનુસાર, રાજ્યોને કુલ વાણિજ્યિક LPGના 70% હિસ્સો ફાળવવામાં આવ્યો છે. આમાં સૌથી રસપ્રદ બાબત એ છે કે જે રાજ્યો પાઈપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) અને કોમ્પ્રેસ્ડ બાયો-ગેસ (CBG) ના નેટવર્કને ઝડપથી વિસ્તારશે, તેમને વધારાના 10% ફાળવણીનો લાભ મળશે. આ પગલા પાછળ સરકારનો મુખ્ય હેતુ ઉદ્યોગોને LPG પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને ઇકો-ફ્રેન્ડલી અને પાઇપલાઇન આધારિત ઇંધણ તરફ વાળવાનો છે. ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ફૂડ પ્રોસેસિંગ, સ્ટીલ અને સિરામિક જેવા મોટા ઉદ્યોગોને હવે તેમના સરેરાશ વપરાશના માત્ર 70% જ ગેસ મળશે અને દૈનિક 0.2 મેટ્રિક ટનની મર્યાદા પણ લાદવામાં આવી છે, જેથી સંગ્રહખોરી અટકાવી શકાય અને છેવાડાના વપરાશકર્તા સુધી ગેસ પહોંચી શકે.

આ નવી વ્યવસ્થામાં એવા એકમોને સૌથી પહેલી પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે જ્યાં LPG માત્ર બળતણ તરીકે નહીં પણ કાચા માલ તરીકે અનિવાર્ય છે. ઉદ્યોગોએ હવે ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પાસે નોંધણી કરાવી ફરજિયાતપણે PNG માટે અરજી કરવી પડશે, સિવાય કે તેમની પ્રક્રિયામાં PNG નો ઉપયોગ ટેકનિકલી અશક્ય હોય. હોર્મુઝની કટોકટી વખતે જે રીતે ગેસ સ્ટેશનો પર લાંબી કતારો જોવા મળી હતી, તેને કાયમી ધોરણે નાબૂદ કરવા માટે કેન્દ્રએ રાજ્યોને પાઇપલાઇન ડિસ્ટ્રિબ્યુશનના આદેશો તાકીદે લાગુ કરવા સૂચના આપી છે. આ દીર્ઘદ્રષ્ટિપૂર્ણ નિર્ણયથી માત્ર વર્તમાન કટોકટી જ નહીં ઉકેલાય, પરંતુ ભારતની ઉર્જા વ્યવસ્થા વધુ આત્મનિર્ભર અને સ્થિર બનશે.