દુબઈ:વિશ્વએ હજુ તો શાંતિ અને સીઝફાયરના સમાચાર સાંભળીને રાહતનો શ્વાસ લીધો હતો ત્યાં જ પશ્ચિમ એશિયાની ધરતી ફરી એકવાર ભીષણ રક્તપાત અને વિસ્ફોટોથી ધણધણી ઉઠી છે. ઇઝરાયેલ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે જે સમજૂતીના દાવા કરવામાં આવ્યા હતા તે માત્ર ૧૨ કલાકમાં જ કાગળ પરના દસ્તાવેજ સાબિત થયા છે. બુધવારે મોડી રાત્રે ઇઝરાયેલે લેબનોન પર ભીષણ આક્રમણ કરતા અને ઈરાને જવાબમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ કરી દેતા શાંતિ પ્રક્રિયાના ચીંથરા ઉડી ગયા છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે અમેરિકાએ ઈરાનની રાજધાની તેહરાન પર સીધા એરસ્ટ્રાઈક શરૂ કરી દેતા પરિસ્થિતિ નિયંત્રણ બહાર ગઈ છે.

### **લેબનોન પર ઇઝરાયેલનું સૈન્ય ઓપરેશન અને સમજૂતીનો ભંગ:**
આ વિવાદના મૂળમાં ઇઝરાયેલ અને લેબનોન વચ્ચે ચાલી રહેલો સંઘર્ષ છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફે એવો દાવો કર્યો હતો કે ૧૦ મુદ્દાની જે સમજૂતી થઈ છે તેમાં લેબનોનનો પણ સમાવેશ થાય છે. જોકે, ઇઝરાયેલે આ દાવાને ફગાવી દઈ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે હિઝબુલ્લા વિરુદ્ધ તેનું ઓપરેશન ચાલુ રહેશે. ઇઝરાયેલી વાયુસેનાએ લેબનોન પર યુદ્ધની શરૂઆત પછીનો સૌથી ભયાનક હુમલો કરતા આખું લેબનોન ધમાકાઓથી હચમચી ગયું હતું. ઈરાને આ હુમલાને સીઝફાયરનો ભંગ અને પીઠમાં છરો ભોંકવા સમાન ગણાવી વળતી કાર્યવાહીની જાહેરાત કરી છે.

### **હોર્મુઝની નાકેબંધી અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પ્રહાર:**
ઈરાનની સેમી-ઓફિશિયલ સમાચાર એજન્સી ફાર્સે પુષ્ટિ કરી છે કે હોર્મુઝ જલડમરુમધ્ય (Strait of Hormuz) ને તમામ પ્રકારના તેલ ટેન્કરો માટે બંધ કરી દેવામાં આવ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો આશરે ૨૦ ટકા હિસ્સો આ સાંકડા માર્ગેથી પસાર થાય છે. સીઝફાયર લાગુ થયા બાદ માત્ર બે જ ટેન્કરોને પસાર થવાની મંજૂરી અપાઈ હતી, પરંતુ હવે સંપૂર્ણ નાકેબંધી કરી દેવામાં આવી છે. દરિયાની બંને બાજુ સેંકડો વિશાળ તેલ ટેન્કરો અને જહાજો ફસાઈ ગયા છે. જો આ નાકેબંધી લાંબો સમય ચાલશે તો સમગ્ર વિશ્વમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં ભડકો થવાની અને આર્થિક મંદી આવવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

### **તેહરાન પર અમેરિકાનો સીધો હુમલો: હવે શું?**
સૌથી ચોંકાવનારો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે તેહરાનમાંથી પ્રચંડ વિસ્ફોટોના અવાજો આવવા લાગ્યા. પુષ્ટિ થયેલા અહેવાલો મુજબ, અમેરિકન વાયુસેનાએ તેહરાનમાં ટાર્ગેટેડ એરસ્ટ્રાઈક શરૂ કરી દીધી છે. અમેરિકાએ સીધું ઈરાનની સાર્વભૌમત્વ પર આક્રમણ કરીને સંકેત આપ્યો છે કે તે હવે કોઈ પણ સમાધાનના મૂડમાં નથી. ૧૨ કલાક પહેલા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા કરવામાં આવેલી શાંતિની વાતો હવે હવામાં ઓગળી ગઈ હોય તેમ જણાય છે.

### **મધ્યસ્થીઓની મહેનત પાણીમાં ગઈ:**
આ સંકટને ટાળવા માટે પાકિસ્તાન અને અન્ય દેશોના મધ્યસ્થીઓએ જે ૧૦ સૂત્રીય ફોર્મ્યુલા તૈયાર કરી હતી, તે ઇઝરાયેલના એક નિર્ણયથી ધ્વસ્ત થઈ ગઈ છે. ઇઝરાયેલ હિઝબુલ્લાના ખાત્મા વિના રોકાવા તૈયાર નથી, જ્યારે ઈરાને હોર્મુઝ બંધ કરીને વિશ્વને બાનમાં લેવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. હવે અમેરિકાના સીધા હસ્તક્ષેપ અને તેહરાન પરના હુમલાએ આ સંઘર્ષને 'મહાયુદ્ધ' ની દિશામાં ધકેલી દીધો છે. સમગ્ર વિશ્વ હાલ શ્વાસ અધ્ધર કરીને પશ્ચિમ એશિયાની આ વિનાશક સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.