છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય હેં...વારાણસીમાં ભાજપનો પરાજય 9:51 AM
૧ બેરલ પર ૧ ડોલરઃ પેમેન્ટ બિટકોઇનમાં
ઇરાને હોર્મુઝથી પસાર થતા ક્રુડ જહાજો પાસેથી ટોલ વસૂલવા સેટ કર્યો નિયમ : જહાજોના કાર્ગોની તપાસ થશેઃ પરવાનગી વગર એક પણ જહાજ જવા ન જોઇએઃ હાલ ૪૦૦ જહાજ ફસાયા છેઃ શિપિંગ કંપનીઓમાં ઉચાટ
તેહરાન તા.૯: અમેરિકા સાથે યુદ્ધવિરામ વચ્ચે, ઈરાન વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગોમાંથી એક પર પોતાની પકડ મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. તેહરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા તેલ ટેન્કરો પર પ્રતિ બેરલ ડ઼ોલર નો ટોલ લાદવાની યોજના ધરાવે છે. સૌથી અગત્યનું, ઈરાન ઇચ્છે છે કે આ ચુકવણી ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં કરવામાં આવે.
ઈરાનનું આ પગલું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે વિશ્વભરના બજારો આ દરિયાઈ માર્ગ પર કેન્દ્રિત છે. યુદ્ધવિરામથી સીધો સંઘર્ષ અટકી ગયો હોવા છતાં, ઈરાન આ મહત્વપૂર્ણ માર્ગ પર પોતાનું વર્ચસ્વ છોડવા તૈયાર નથી. ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, ઈરાનના ઓઇલ એન્ડ ગેસ એક્સપોર્ટ એસોસિએશન કહે છે કે તે હવે આ માર્ગ પરથી પસાર થતા દરેક જહાજનું નજીકથી નિરીક્ષણ કરશે. ઈરાન તેના કાર્ગોની સંપૂર્ણ તપાસ કર્યા પછી જ કોઈપણ ટેન્કરને આગળ વધવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે.
ઈરાની અધિકારીઓ દલીલ કરે છે કે તેઓ ખાતરી કરવા માંગે છે કે આ બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામનો ઉપયોગ શષોની દાણચોરી માટે ન થઈ રહ્યો હોય. આ નવી યોજના અનુસાર, દરેક ટેન્કરે પહેલા તેના કાર્ગોનું સંપૂર્ણ વર્ણન ઇમેઇલ દ્વારા મોકલવું પડશે. અધિકારીઓ પછી ટોલની ગણતરી કરશે, અને ચુકવણી માટે ખૂબ જ ઓછો સમય આપવામાં આવશે. ઈરાને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે જહાજો માટે આ પ્રક્રિયામાં ગમે તેટલો સમય લાગે, તેને કોઈ ઉતાવળ નથી.
હાલમાં સમુદ્રમાં પરિસ્થિતિ ખૂબ જ ગંભીર છે. અહેવાલો અનુસાર, રેડિયો પર જહાજોને સતત ચેતવણી આપવામાં આવી રહી છે કે પરવાનગી વિના અથવા ટોલ ચૂકવ્યા વિના જવાનો કોઈપણ પ્રયાસ હુમલો કરી શકે છે. આ કડકતાના પરિણામે, આશરે ૪૦૦ જહાજો ખાડીમાં લાઇનમાં ઉભા છે. ત્યાંનું દ્રશ્ય પાર્કિગ જેવું બની ગયું છે, જેમાં લાખો બેરલ તેલ ફસાયેલું છે. મોટી કંપનીઓ ગભરાઈ ગઈ છે અને અનિﾍતિ છે કે આગળ વધવું કે બંધ કરવું.
ઈરાનના આ પગલાથી વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. માર્સ્ક જેવી મોટી શિપિગ કંપનીઓ હાલમાં પરિસ્થિતિ સુધરવાની રાહ જોઈ રહી છે. ઈરાન હવે જહાજો પર તેના દરિયાકાંઠાની નજીક જવા માટે દબાણ કરી રહ્યું છે, જે પﾍમિી જહાજો માટે જોખમ વધારી શકે છે. આ મુદ્દો હવે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ વાટાઘાટોમાં મોટો અવરોધ બની ગયો છે.
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે કોઈપણ કરાર ફક્ત ત્યારે જ ટકાઉ રહેશે જો ઈરાન આ માર્ગને સંપૂર્ણપણે અને સુરક્ષિત રીતે ખુલ્લો રાખે. દરમિયાન, ઓમાન જેવા પડોશી દેશોએ ઈરાનના ટોલ વિચારની ટીકા કરી છે, અને દલીલ કરી છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો હેઠળ, આ માર્ગ પર કોઈ કર વસૂલ કરી શકાતો નથી. એ જોવાનું બાકી છે કે શું ઈરાન યુએસ દબાણ હેઠળ પોતાના વલણ પર અડગ રહેશે કે પીછેહઠ કરશે.
ઈરાન ટૂંક સમયમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા ટેન્કરો પાસેથી ટોલ ટેક્સ માંગશે. તે શિપિગ કંપનીઓને પણ ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં આ ટોલ ચૂકવવાનું કહેશે, એમ એક વરિષ્ઠ ઈરાની અધિકારીએ જણાવ્યું હતું. નિષ્ણાતો કહે છે કે અમેરિકા સાથેના બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામ દરમિયાન ઈરાન આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ પર નિયંત્રણ જાળવી રાખવા માંગે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના તેલ અને LNG પુરવઠાના આશરે ૨૦-૨૫% વહન કરે છે, જે તેને વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષા અને અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે. આ માર્ગ બંધ થવાથી વૈશ્વિક ઉર્જા કટોકટી સર્જાઈ.
ફાઈનાન્સિયલ ટાઈમ્સ (FT) સાથે વાત કરતા, ઈરાનના એસોસિએશન ઓફ ઓઈલ, ગેસ અને પેટ્રોકેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ એક્સપોર્ટર્સના પ્રવક્તા હામિદ હોસેનીએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાન તેમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ટેન્કર પાસેથી ટોલ વસૂલવા માંગે છે અને દરેક જહાજનું મૂલ્યાંકન કરવા માંગે છે. ઈરાને સ્ટ્રેટમાંથી અંદર અને બહાર જતી દરેક વસ્તુનું નિરીક્ષણ કરવાની જરૂર છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે આ બે અઠવાડિયાનો ઉપયોગ શષાોના ટ્રાન્સફર માટે ન થાય, હોસેનીએ કહ્યું. તેમણે ઉમેર્યું, બધું જ પસાર થઈ શકે છે, પરંતુ આ પ્રક્રિયામાં દરેક જહાજ માટે સમય લાગશે, અને ઈરાનને કોઈ ઉતાવળ નથી.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાની શરતો પર ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલનો અંતિમ નિર્ણય હશે. જો કે, એવું અનુમાન છે કે ઈરાન કોઈપણ ટેન્કરને તેના દરિયાકાંઠાની નજીકના ઉત્તરીય માર્ગનો ઉપયોગ કરવાની શરત રાખશે. જો કે, આનાથી પ્રશ્નો ઉભા થાય છે કે શું પﾍમિી અથવા યુએસ-સંબંધિત ગલ્ફ દેશોના જહાજો ઈરાનની આટલી નજીકથી પસાર થવાનું જોખમ લેવા તૈયાર હશે. તેમને ડર છે કે ઈરાન કાં તો તેમના પર હુમલો કરી શકે છે અથવા તેનો ઉપયોગ સોદાબાજી ચિપ તરીકે કરી શકે છે.
ઈરાનને સ્ટ્રેટ પર કોઈપણ નિયંત્રણનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવી એ આપણા માટે લાલ રેખા હશે. પ્રથમ પ્રાથમિકતા સ્ટ્રેટમાંથી અવરોધ વિના પરિવહન સુનિﾍતિ કરવાની હોવી જોઈએ.
એફટી સાથે વાત કરતા, હુસેનીએ કહ્યું કે દરેક ટેન્કરે ઈરાની અધિકારીઓને તેના કાર્ગો વિશે ઇમેઇલ કરવો જોઈએ. ત્યારબાદ ઈરાન તેમને ડિજિટલ કરન્સીમાં ચૂકવવાના ટોલની જાણ કરશે. તેમણે કહ્યું કે ફી પ્રતિ બેરલ તેલ ઼૧ છે, અને ઉમેર્યું કે ખાલી ટેન્કર કોઈપણ ફી વિના પસાર થઈ શકે છે. હુસેનીએ આગળ કહ્યું, ૅએકવાર ઇમેઇલ આવે અને ઈરાન તેનું મૂલ્યાંકન પૂર્ણ કરે, પછી જહાજોને બિટકોઈનમાં ચૂકવણી કરવા માટે થોડીક સેકન્ડનો સમય આપવામાં આવે છે, જે ખાતરી કરે છે કે પ્રતિબંધોને કારણે તેમને ટ્રેક અથવા જપ્ત કરી શકાતા નથી.
બુધવારે, ગલ્ફમાં ટેન્કરોને રેડિયો પ્રસારણમાં ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે જો તેઓ પહેલા ઈરાની અધિકારીઓ પાસેથી મંજૂરી નહીં મેળવે, તો તેમને લશ્કરી હુમલા માટે નિશાન બનાવવામાં આવશે. પﾍમિી જહાજ માલિકોએ બુધવારે જણાવ્યું હતું કે તેઓ સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવી રહ્યા છે અને સ્ટ્રેટ કેવી રીતે અને ક્યારે ફરી ખુલશે તેની માહિતીની રાહ જોઈ રહ્યા છે. હાલમાં, ઈરાન સાથે જોડાયેલા બે જહાજો સિવાય કોઈ જહાજ ચેનલમાંથી પસાર થઈ રહ્યું નથી.
(10:18 AM IST)
