<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Thursday, 9th April 2026

સિગારેટ પીનારાઓનું મગજ સંકોચાઈ રહ્યું છેઃ નવા અભ્‍યાસે ચોંકાવી દીધા

સિગારેટનો ધુમાડો મગજને પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે : સિગારેટ અને ગાંજાના સેવનથી મગજ ઝડપથી સંકોચાઈ રહ્યું છે, જેના કારણે યાદશક્‍તિ અને વિચારવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો થાય છે. સિગારેટ પીવાથી મગજના કોષોને નુકસાન થાય છે

નવી દિલ્‍હી તા.૯: એ કોઈ રહસ્‍ય નથી કે સિગારેટ અને ગાંજાના સેવનથી લોકોના સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પર વિનાશક અસર પડે છે. બંને ફેફસાં માટે હાનિકારક છે, પરંતુ તાજેતરના એક અભ્‍યાસે બધાને ચોંકાવી દીધા છે. એસોસિએશન ઓફ કેનાબીસ નામના આ અભ્‍યાસમાં, વૈજ્ઞાનિકોએ મગજ પર સિગારેટ અને ગાંજાના નકારાત્‍મક પ્રભાવો જાહેર કર્યા છે. તેઓ કહે છે કે તમાકુ અને ગાંજાના સેવનથી આપણા મગજ અકાળે વૃદ્ધ થઈ રહ્યા છે અને તેમને સંકોચાઈ રહ્યા છે.

કિગ્‍સ કોલેજ લંડન અને યુનિવર્સિટી ઓફ બાથના સંશોધકોએ ૭૨,૦૦૦ થી વધુ લોકો સાથે સંકળાયેલા ૧૦૦ વિવિધ અભ્‍યાસોની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી. તારણો આヘર્યજનક હતા. આ માત્ર એક ખરાબ આદત નથી, પરંતુ એક કડક ચેતવણી છે કે તે તમારા મગજની કાર્ય કરવાની રીતને બદલી શકે છે.

સંશોધન દર્શાવે છે કે સિગારેટ મગજના ચોક્કસ વિસ્‍તારોને નુકસાન પહોંચાડે છે જે લાગણીઓ અને યાદશક્‍તિને નિયંત્રિત કરે છે.

લાગણીઓ અને ભય (એમીગડાલા): સંશોધનમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે મગજનો આ ભાગ, જે ભય, ચિતા અને મુશ્‍કેલ નિર્ણયો લેવાની ક્ષમતાને નિયંત્રિત કરે છે, તે ગાંજાના ધૂમ્રપાન કરનારાઓમાં નાનો હોય છે.

યાદશક્‍તિ અને શિક્ષણ (હિપ્‍પોકેમ્‍પસ): વધુ પડતા તમાકુના સેવનથી મગજનો આ ભાગ સંકોચાઈ શકે છે, જેના કારણે વસ્‍તુઓ યાદ રાખવામાં મુશ્‍કેલી પડી શકે છે.

શરીર જાગૃતિ (ઇન્‍સ્‍યુલા): અભ્‍યાસોએ એ પણ દર્શાવ્‍યું છે કે તમાકુ મગજના તે ભાગને અસર કરે છે જે તમને ભૂખ, તરસ અથવા પીડા અનુભવે છે.

વિચાર શક્‍તિ (ગ્રે મેટર): તમાકુ સમગ્ર મગજના ગ્રે મેટરને ઘટાડી શકે છે, જે આપણી પ્રાથમિક વિચાર શક્‍તિ છે.

આ અભ્‍યાસમાં એ પણ જાણવા મળ્‍યું છે કે તમે જેટલી વધુ સિગારેટ પીશો, તેટલું વધારે જોખમ. જેટલી વધુ સિગારેટ પીશો, મગજના સંકોચનનું જોખમ વધારે છે. આ અસર ખાસ કરીને તમાકુના કિસ્‍સામાં સ્‍પષ્ટ છે. સંશોધન મુજબ, તમે જેટલી વધુ સિગારેટ પીઓ છો, મગજનો યાદશક્‍તિ ભાગ, હિપ્‍પોકેમ્‍પસ, ધીમે ધીમે સંકોચાય છે.

વૈજ્ઞાનિકોના મતે, જ્‍યારે તમાકુ અથવા ગાંજો બળે છે, ત્‍યારે તેને દહન (બળવાની પ્રક્રિયા) કહેવામાં આવે છે. આ સમય દરમિયાન, ધુમાડામાં પ્રતિક્રિયાશીલ ઓક્‍સિજન પ્રજાતિઓ તરીકે ઓળખાતા હાનિકારક પદાર્થો મુક્‍ત થાય છે. આ મગજમાં ઓક્‍સિડેટીવ તણાવ અને બળતરા વધારે છે. આ મગજના કોષો, અથવા ચેતાકોષોને નબળા પાડે છે, અને ધીમે ધીમે તેમને બગડે છે અને મૃત્‍યુ પામે છે.

સંશોધન મોટે ભાગે એવા લોકો પર કરવામાં આવ્‍યું છે જેઓ લાંબા સમય સુધી અથવા દરરોજ સિગારેટ પીવે છે. ક્‍યારેક ધૂમ્રપાન કરનારાઓ પર તેની અસરો તરત જ સ્‍પષ્ટ થતી નથી. જો કે, વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે મગજમાં ફેરફારો ધીમે ધીમે થાય છે, ઘણીવાર વર્ષો પછી તે નોંધપાત્ર બને છે.

નિષ્‍ણાતો કહે છે કે ફક્‍ત ફેફસાં અને કેન્‍સર જ નહીં, મગજના સ્‍વાસ્‍થ્‍ય વિશે જાગૃત રહેવું મહત્‍વપૂર્ણ છે. તમાકુ અને ગાંજો એકસાથે પીવાથી વધુ નુકસાન થઈ શકે છે. જેને નાની આદત માનવામાં આવે છે તે મગજ પર કાયમી અસરો કરી શકે છે.

(10:18 AM IST)