વોશિંગ્ટન: પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષની વચ્ચે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા માર્ગ, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ને સુરક્ષિત કરવા માટે અમેરિકાએ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના યુરોપિયન સાથીઓ અને નાટો (NATO) ને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે માત્ર વાતો કરવાથી હવે કામ નહીં ચાલે, તેમણે હોર્મુઝમાં સુરક્ષિત નેવિગેશન માટે તત્કાલ મેદાનમાં ઉતરવું પડશે.

તેલના ભાવ અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખતરો

વિશ્વના કુલ તેલ અને ગેસ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થાય છે. ઈરાન સાથેના સંઘર્ષને કારણે આ માર્ગ મોટાભાગે બંધ રહ્યો છે, જેનાથી વૈશ્વિક તેલના ભાવ દબાણ હેઠળ છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે નાટોના સેક્રેટરી-જનરલ માર્ક રુટને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો યુરોપિયન દેશો પોતાની ઉર્જા સુરક્ષા ઈચ્છતા હોય, તો તેમણે આ માર્ગને સુરક્ષિત રાખવા માટે સૈન્ય અને રાજદ્વારી પ્લાન રજૂ કરવો જ પડશે.

ટ્રમ્પની ‘તીક્ષ્ણ’ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ

હંમેશની જેમ પોતાની શૈલીમાં ટ્રમ્પે ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર નાટો દેશો પર નિશાન સાધ્યું હતું. તેમણે લખ્યું, “જ્યારે અમને તેમની જરૂર હતી ત્યારે નાટો ત્યાં નહોતું. જ્યાં સુધી દબાણ ન કરવામાં આવે ત્યાં સુધી તેઓ મુદ્દાની ગંભીરતા સમજતા નથી.” ટ્રમ્પના આ વલણથી યુએસ અને તેના જૂના સાથી દેશો વચ્ચેના મતભેદો ફરી સપાટી પર આવ્યા છે. સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ પણ સંકેત આપ્યો છે કે જો સાથી દેશો સહકાર નહીં આપે, તો અમેરિકા પોતાની સુરક્ષા પ્રતિબદ્ધતાઓ પર પુનર્વિચાર કરી શકે છે.

યુદ્ધવિરામ અને જમીની વાસ્તવિકતા

૧૪ દિવસના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત છતાં સ્થિતિ હજુ પણ નાજુક છે. ઈરાને આરોપ લગાવ્યો છે કે ઈઝરાયલ લેબનોનમાં સતત હુમલા કરીને કરારનો ભંગ કરી રહ્યું છે. ઈરાની સંસદના સ્પીકરે પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લેબનોન અને તેમના સાથીઓ આ શાંતિ પ્રક્રિયાનો અવિભાજ્ય ભાગ છે. જો આ હુમલા નહીં અટકે, તો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી સામાન્ય ટ્રાફિક માટે ખોલવી મુશ્કેલ બનશે.

હવે પછી શું?

આગામી ૧૧ એપ્રિલે અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સ ઈરાન સાથે સીધી વાટાઘાટો માટે ટીમનું નેતૃત્વ કરશે. આ બેઠક પશ્ચિમ એશિયામાં કાયમી શાંતિ અને હોર્મુઝના માર્ગને ફરીથી ધમધમતો કરવા માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે. હવે આખું વિશ્વ એ જોઈ રહ્યું છે કે ટ્રમ્પના દબાણ સામે યુરોપિયન દેશો કેટલી ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપે છે.