લંડન | તા.૧૦: સામાન્ય રીતે લોકોને વિમાનમાં મુસાફરી કરતી વખતે અશાંતિ (Turbulence) અથવા કોઈ દુર્ઘટનાનો ડર લાગતો હોય છે. પરંતુ વર્તમાન સમયમાં મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિએ એક નવો જ મનોવૈજ્ઞાનિક ડર પેદા કર્યો છે: "ન ઉડી શકવાનો ડર." જ્યારે વિમાન જ તમારા ગંતવ્ય સ્થાન સુધી પહોંચવાનો એકમાત્ર રસ્તો હોય, ત્યારે ફ્લાઈટ કેન્સલ થવી કે આકાશ બંધ થઈ જવું એ કોઈ દુઃસ્વપ્નથી ઓછું નથી.
મોંઘી ટિકિટ અને ઇંધણનો માર તાજેતરના દિવસોમાં ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના તણાવને કારણે જેટ ઇંધણ (Aviation Turbine Fuel) ના ભાવમાં તોતિંગ વધારો જોવા મળ્યો છે. યુદ્ધ પહેલા જે ભાવ $100 પ્રતિ બેરલ હતા, તે વધીને $210 સુધી પહોંચી ગયા છે. એરલાઇન્સ માટે આ ખર્ચ સહન કરવો મુશ્કેલ બન્યો છે, જેની સીધી અસર મુસાફરોની ખિસ્સા પર પડી રહી છે. કટોકટીના સમયે પરિવાર પાસે પહોંચવા માટે લોકો સામાન્ય કરતા બમણા કે ત્રણ ગણા ભાવ ચૂકવવા મજબૂર બન્યા છે.
દુબઈથી લંડન સુધી ડોમિનો અસર જ્યારે દુબઈ જેવા વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત એરપોર્ટ પર કામગીરી ખોરવાય છે, ત્યારે તેની અસર લંડનના હીથ્રોથી લઈને એશિયાના એરપોર્ટ સુધી જોવા મળે છે. ડ્રોન હુમલા અને મિસાઈલના ભય વચ્ચે એરલાઇન્સે તેમના રૂટ બદલવા પડ્યા છે. યુક્રેન યુદ્ધ અને ચીન દ્વારા લાદવામાં આવેલા હવાઈ પ્રતિબંધોને કારણે હવે ફ્લાઈટ્સ લાંબા અંતર કાપી રહી છે, જેનાથી મુસાફરીનો સમય અને ખર્ચ બંને વધી રહ્યા છે.
"જો વિમાનો બંધ થઈ જાય, તો સાઉધમ્પ્ટનથી ન્યૂ યોર્ક અને ત્યાંથી ટ્રેન દ્વારા કેલિફોર્નિયા પહોંચતા બે અઠવાડિયા લાગી શકે છે. આ વિચાર જ ધ્રુજારી પેદા કરે છે."
વિશેષાધિકાર કે જરૂરિયાત? આંકડા કહે છે કે વિશ્વની માત્ર ૨૦% વસ્તીએ જ અત્યાર સુધી વિમાનમાં મુસાફરી કરી છે. બાકીની દુનિયા માટે આજે પણ હવાઈ સફર એક સ્વપ્ન સમાન છે. ભારત, ચીન અને બ્રાઝિલ જેવા દેશોમાં ડોમેસ્ટિક મુસાફરી વધી છે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સફર હજુ પણ સમૃદ્ધ મધ્યમ વર્ગ સુધી સીમિત છે. પાસપોર્ટની જટિલતાઓ અને વિઝાના કડક નિયમો આ મુસાફરીને વધુ મુશ્કેલ બનાવે છે.
ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન? બીજું વિશ્વયુદ્ધ હોય, 9/11 ના હુમલા હોય કે કોવિડ-19 મહામારી – ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે જ્યારે પણ વિશ્વ અશાંત બને છે, ત્યારે સૌથી પહેલા પાંખો કપાય છે. આજે જ્યારે ફરી એકવાર વિશ્વના ખૂણેખૂણે યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયા છે, ત્યારે 'એરોફોબિયા' (ઉડવાનો ડર) પાછળ રહી ગયો છે અને તેની જગ્યાએ 'ગ્રાઉન્ડેડ' થવાનો ભય અગ્રસ્થાને આવી ગયો છે. મુસાફરી એ હવે માત્ર સુવિધા નથી, પણ આધુનિક જીવનની એક અનિવાર્યતા બની ગઈ છે.