ઇસ્લામાબાદ: પાકિસ્તાનની ડગમગતી અર્થવ્યવસ્થા માટે ખાડી દેશો ફરી એકવાર 'તારણહાર' બનીને સામે આવ્યા છે. જ્યારે પાકિસ્તાન પર સંયુક્ત આરબ અમીરાતને 3.5 અબજ ડોલરનું તોતિંગ દેવું ચૂકવવાનું દબાણ વધી રહ્યું હતું, ત્યારે સાઉદી અરેબિયા અને કતાર તરફથી $5 અબજની નાણાકીય સહાયની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ મદદ એવા સમયે આવી છે જ્યારે પાકિસ્તાનનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર તળિયે પહોંચી ગયું છે. આ આર્થિક ઈન્જેક્શનથી પાકિસ્તાનને માત્ર દેવું ચૂકવવામાં જ મદદ નહીં મળે, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેની ઘટતી જતી વિશ્વસનીયતાને પણ થોડો ટેકો મળશે.

વોશિંગ્ટનમાં IMF અને વર્લ્ડ બેંકની મહત્વની બેઠકો શરૂ થઈ રહી છે, જેમાં પાકિસ્તાનના નાણામંત્રી મુહમ્મદ ઔરંગઝેબ નવા લોન પ્રોગ્રામ માટે એડીચોટીનું જોર લગાવી રહ્યા છે. સાઉદી અરેબિયા અને કતાર તરફથી મળેલી આ મજબૂત ખાતરી IMF સામે પાકિસ્તાનનો પક્ષ મજબૂત કરશે. અગાઉ IMF એ શરત મૂકી હતી કે પાકિસ્તાનના મિત્ર દેશોએ તેમની થાપણો જાળવી રાખવી પડશે, પરંતુ હવે સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા હોય તેમ લાગે છે. કતાર જે રીતે આગળ આવ્યું છે તે જોતા લાગે છે કે તે આગામી દિવસોમાં પાકિસ્તાન માટે UAE કરતા પણ મોટો નાણાકીય ભાગીદાર બની શકે છે.

જોકે, આર્થિક નિષ્ણાતો માને છે કે આ માત્ર કામચલાઉ રાહત છે. પાકિસ્તાન વર્ષોથી એક દેશનું દેવું ચૂકવવા માટે બીજા દેશ પાસેથી ઉધાર લેવાની નીતિ પર ચાલી રહ્યું છે. 2018 થી લંબાવાતી જતી UAE ની લોન આખરે આ મહિનાના અંત સુધીમાં ચૂકવવાનો નિર્ધાર કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ તે માટે પણ સાઉદી અને કતારના ભંડોળ પર નિર્ભર રહેવું પડી રહ્યું છે. પાકિસ્તાન માટે હવે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે તે આ 'ઉધારની જિંદગી' માંથી બહાર નીકળીને કેવી રીતે આત્મનિર્ભર બને છે, કારણ કે ગલ્ફ દેશોનો રસ પણ હવે માત્ર લોન આપવાને બદલે વ્યૂહાત્મક રોકાણમાં વધી રહ્યો છે.