નવી દિલ્હી | તા. 13: પશ્ચિમ બંગાળમાં વિધાનસભા ચૂંટણીનો જંગ જામ્યો છે, ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે લોકશાહીના પાયા સમાન 'મતદારોના અધિકાર' પર એક ઐતિહાસિક અને માર્મિક ટિપ્પણી કરી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચૂંટણીઓ યોજવાના દબાણ કે ઉતાવળમાં કોઈ પણ સાચા મતદારનું નામ યાદીમાંથી બાકાત ન રહી જવું જોઈએ.
ચૂંટણી પંચને સુપ્રીમની ટકોર
પશ્ચિમ બંગાળમાં ચાલી રહેલા 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવ્યુ' (SIR) દરમિયાન અનેક મતદારોના નામ યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે, જેની વિરુદ્ધમાં દાખલ થયેલી અરજી પર સુનાવણી કરતા કોર્ટે કહ્યું, "ચૂંટણીની મોસમમાં ઉડતી ધૂળ અને પ્રકોપથી આપણે આંધળા થઈ શકીએ નહીં. મતદાર યાદીમાં નામ હોવું એ નાગરિકનો સતત અધિકાર છે." કોર્ટે ભારતીય ચૂંટણી પંચને (ECI) આ પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શિતા અને સહકાર દાખવવાની તાકીદ કરી છે.
બિહાર અને બંગાળ વચ્ચેના નિયમોમાં વિસંગતતા
સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ બાગચીએ ચૂંટણી પંચના બેવડા માપદંડો પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે નોંધ્યું કે બિહારમાં જ્યારે આવી જ પ્રક્રિયા હાથ ધરાઈ ત્યારે ૨૦૦૨ની યાદીમાં સામેલ મતદારો પાસે કોઈ દસ્તાવેજો મંગાયા નહોતા, પરંતુ બંગાળમાં 'તાર્કિક વિસંગતતા' (Logical Inconsistency) જેવી નવી શ્રેણી ઉભી કરીને મતદારોને મુશ્કેલીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. કોર્ટે પ્રશ્ન કર્યો કે એક જ દેશમાં અલગ-અલગ રાજ્યો માટે નિયમો અલગ કેમ?
ભૂલની શક્યતા અને મજબૂત અપીલ તંત્ર
ન્યાયાધીશે સ્વીકાર્યું કે જ્યારે અધિકારીઓએ ટૂંકા સમયમાં હજારો દસ્તાવેજો તપાસવાના હોય, ત્યારે ભૂલ થવી સ્વાભાવિક છે. તેમણે કહ્યું કે, "જો દરરોજ ૧,૦૦૦ દસ્તાવેજો તપાસવામાં આવે અને ૭૦% ચોકસાઈ રહે તો પણ ૩૦% ભૂલનો માર્જિન રહે છે. તેથી જે મતદારોના નામ કપાઈ ગયા છે, તેમની ફરિયાદો સાંભળવા માટે એક મજબૂત અપીલ ફોરમ હોવું અત્યંત જરૂરી છે."
પશ્ચિમ બંગાળમાં ૨૩ અને ૨૯ એપ્રિલના રોજ મતદાન થવાનું છે અને ૪ મેના રોજ પરિણામ જાહેર થશે. તે પૂર્વે સુપ્રીમ કોર્ટનું આ વલણ એવા મતદારો માટે આશાનું કિરણ છે જેઓ ટેકનિકલ ખામી કે વહીવટી ભૂલને કારણે મતાધિકારથી વંચિત રહી શકે તેમ હતા.