મુંબઈ | તા. 13: મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે જો તેમની વાર્ષિક આવક કરપાત્ર મર્યાદા (જેમ કે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટે રૂ. ૧૨ લાખ) થી ઓછી હોય, તો ઈન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની કોઈ જરૂર નથી. પરંતુ, ટેક્સ નિષ્ણાંત વેણુગોપાલ ભંડારીના જણાવ્યા મુજબ, શૂન્ય ટેક્સ હોવા છતાં રિટર્ન ફાઇલ કરવું એ તમારા નાણાકીય ભવિષ્ય માટે અત્યંત ફાયદાકારક અને કેટલાંક કિસ્સામાં ફરજિયાત પણ છે.
૧. ટીડીએસ (TDS) રિફંડ મેળવવા માટે
ઘણીવાર બેંકો ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના વ્યાજ પર અથવા ક્લાયન્ટ્સ તમારા પેમેન્ટ પર ટેક્સ કાપી લેતા હોય છે. જો તમારી કુલ આવક ટેક્સ મર્યાદાથી ઓછી હોય, તો પણ આ કપાયેલો ટેક્સ પાછો મેળવવા માટે ITR ફાઇલ કરવું એકમાત્ર રસ્તો છે. રિટર્ન ભર્યા વગર તમે સરકાર પાસેથી રિફંડનો દાવો કરી શકતા નથી.
૨. લોન અને વિઝા માટે મજબૂત પુરાવો
જ્યારે તમે હોમ લોન, કાર લોન કે પર્સનલ લોન માટે બેંકમાં જાઓ છો, ત્યારે બેંક છેલ્લા ૩ વર્ષના ITR માંગે છે. આ તમારી આવકનો સૌથી વિશ્વસનીય સરકારી પુરાવો છે. તે જ રીતે, વિદેશ જવા માટે વિઝાની પ્રક્રિયામાં પણ ITR મહત્વનો દસ્તાવેજ ગણાય છે.
૩. રિટર્ન ફાઇલ કરવાની મર્યાદા અલગ છે
લોકો ઘણીવાર છેતરાય છે કારણ કે 'ટેક્સ ન ભરવાની મર્યાદા' અને 'રિટર્ન ફાઇલ કરવાની મર્યાદા' અલગ છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦2૫-૨૬ માટે ભલે ૧૨ લાખ સુધી ટેક્સ ન હોય, પરંતુ જો તમારી આવક નવી વ્યવસ્થામાં ૪ લાખથી વધુ હોય, તો રિટર્ન ફાઇલ કરવું ફરજિયાત છે.
૪. નુકસાનને આગળ ધપાવવા (Carry Forward Loss)
જો તમને શેરબજારમાં કે વ્યવસાયમાં નુકસાન થયું હોય, તો તેને ભવિષ્યના નફા સામે સેટ-ઓફ કરવા માટે રિટર્ન ફાઇલ કરવું જરૂરી છે. જો તમે રિટર્ન નહીં ભરો, તો તમે આ નુકસાનનો લાભ આગામી વર્ષોમાં મેળવી શકશો નહીં.
૫. આવકવેરાની નોટિસથી બચવા
આજકાલ આવકવેરા વિભાગ પાસે તમારા દરેક મોટા વ્યવહાર (જેમ કે મોટી રોકડ જમા, પ્રોપર્ટી ખરીદી) નો ડેટા હોય છે. જો તમે હાઈ-વેલ્યુ ટ્રાન્ઝેક્શન કરો અને રિટર્ન ન ભરો, તો વિભાગ તમને નોટિસ મોકલી શકે છે. નિયમિત ITR ફાઇલિંગ તમને આવી કાયદાકીય ગૂંચવણોથી બચાવે છે.
૬. ક્યારે રિટર્ન ભરવું ફરજિયાત છે? (આવક ઓછી હોય તો પણ)
•    જો વીજળીનું બિલ વર્ષે રૂ. ૧ લાખથી વધુ હોય.
•    જો વિદેશ પ્રવાસ પાછળ રૂ. ૨ લાખથી વધુ ખર્ચ કર્યો હોય.
•    જો બચત ખાતામાં રૂ. ૫૦ લાખ કે તેથી વધુ જમા કરાવ્યા હોય.
નિષ્કર્ષ:
નિયમિત ITR ફાઇલ કરવું એ માત્ર કાયદાનું પાલન નથી, પરંતુ તમારી નાણાકીય વિશ્વસનીયતા (Financial Credibility) બનાવે છે. દેશના વિકાસમાં ભાગીદાર બનવા અને ભવિષ્યની લોન પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે આજે જ તમારું રિટર્ન ફાઇલ કરો.