કોલકાતા : પશ્ચિમ બંગાળમાં નવી સરકારની રચના બાદ ભારત-બાંગ્લાદેશ આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પર ગેરકાયદેસર વસવાટ કરતા ઘૂસણખોરો વિરુદ્ધ શરૂ થયેલી કડક કાર્યવાહી વચ્ચે શુક્રવારે રાત્રે એક અત્યંત નાટકીય અને સનસનાટીપૂર્ણ ઘટના સામે આવી છે. બંગાળના કૂચબિહાર જિલ્લાના મેખલીગંજ સેક્ટરમાં ભારત અને બાંગ્લાદેશના સરહદી 'ઝીરો પોઈન્ટ' પર છેલ્લા બે દિવસથી ફસાયેલા અંદાજે ૪૦ જેટલા શંકાસ્પદ બાંગ્લાદેશી નાગરિકો રાતોરાત ભેદી સંજોગોમાં ગાયબ થઈ જતાં સરહદ સુરક્ષા દળ (BSF) અને બોર્ડર ગાર્ડ બાંગ્લાદેશ (BGB) વચ્ચે ભારે સૈન્ય તણાવ અને ગરમાગરમ દલીલો સર્જાઈ છે. પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામ સરહદે વાડ અને સુરક્ષા સખત કરાતા ફસાયેલા આ નાગરિકોને સ્વીકારવાનો બાંગ્લાદેશે સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દેતાં બંને દેશોની સરહદી એજન્સીઓ હાઈ એલર્ટ પર આવી ગઈ છે.

સૌથી તીવ્ર તણાવ કૂચ બિહાર જિલ્લાના મેખલીગંજ ક્ષેત્રના પાનિશાળા વિસ્તારમાં પિલર નંબર ૧૩૪ પાસે જોવા મળ્યો. સરહદના શૂન્ય બિંદુ પર દસ લોકો ફસાયેલા હતા. BGB એ તેમને સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો, અને દાવો કર્યો કે ભારત "ગેરકાયદેસર રીતે તેમને પાછા મોકલવાનો" પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. BSF એ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે ફ્લેગ મીટિંગનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, પરંતુ BGB એ ઇનકાર કર્યો હતો. શનિવારે વહેલી સવારે ઘણા કલાકો સુધી તણાવ અને ગરમાગરમ દલીલ પછી, પરિસ્થિતિ ઓછી થઈ ગઈ, અને બધા લોકો બાંગ્લાદેશી પ્રદેશમાં પાછા ફર્યા. કૂચ બિહારના સીતલકુચી અને દિનહાટા અને જલપાઈગુડીના સકાટી વિસ્તારમાં પણ આવી જ પરિસ્થિતિ જોવા મળી. શુક્રવાર સુધી આ વિસ્તારોમાં મહિલાઓ અને બાળકો સહિત લગભગ ૩૦ અન્ય બાંગ્લાદેશી નાગરિકો સરહદ પર ફસાયેલા હતા, પરંતુ શનિવાર સવાર સુધીમાં તેઓ પણ ગાયબ થઈ ગયા હતા.

આ દરમિયાન, પશ્ચિમ બંગાળમાં નવી સરકારની રચના બાદ ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સને ઓળખવા અને તેમને દેશનિકાલ કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવામાં આવી છે. સરકારે "ડિટેક્ટ, ડિલીટ અને ડિપોર્ટ" નીતિ હેઠળ કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં આશરે ૪૦૦ શંકાસ્પદ બાંગ્લાદેશી નાગરિકોને ડિટેન્શન સેન્ટરોમાં અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે જણાવ્યું હતું કે ભારતે બાંગ્લાદેશ સરકારને ભારતમાં રહેતા ૨,૮૬૦ શંકાસ્પદ બાંગ્લાદેશી નાગરિકોની યાદી સુપરત કરી છે. ભારતે મે મહિનાની શરૂઆતમાં બાંગ્લાદેશ સમક્ષ ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તે જ સમયે, બાંગ્લાદેશી વિદેશ બાબતોના અધિકારીઓએ પણ સંકેત આપ્યો હતો કે જો સરહદ પાર બળજબરીથી દેશનિકાલની ઘટનાઓ બને છે, તો ઢાકા આ બાબતને ગંભીરતાથી લેશે.

દ્વિપક્ષીય ગૃહ સચિવ સ્તરની વાટાઘાટો અને સરહદી કરારોના ઇતિહાસને જોતાં, ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદના સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં હાલ કાંટાળી વાડ (Fencing) ના અધૂરા કામને યુદ્ધના ધોરણે પૂર્ણ કરવાની કામગીરી તેજ કરવામાં આવી છે. આ રાતોરાત ૪૦ નાગરિકોના ગાયબ થવાની ઘટના બાદ કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે BSF ના ઉચ્ચ અધિકારીઓ પાસેથી વિગતવાર અહેવાલ માંગ્યો છે, જેથી સરહદ પારથી થતી સંભવિત માનવ તસ્કરી અથવા સ્થાનિક એજન્ટોની મિલીભગતને શોધી શકાય. આગામી સમયમાં જ્યાં સુધી ઢાકા (બાંગ્લાદેશ સરકાર) તરફથી આ ૨,૮૬૦ શંકાસ્પદ નાગરિકોની રાષ્ટ્રીયતાની સત્તાવાર પુષ્ટિ અને મંજૂરી નહીં મળે, ત્યાં સુધી ડિટેન્શન સેન્ટરોમાં કાનૂની દેખરેખ હેઠળ રાખવામાં આવેલા નાગરિકોના ઓફિશિયલ દેશનિકાલની આગળની રાજદ્વારી પ્રક્રિયાઓ માટે ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વધારવાની વ્યૂહરચના અપનાવવી પડશે