રાજકોટ, તા. 08: પૃથ્વી પર એક અસાધારણ અવકાશી ઘટના બનવા જઈ રહી છે, જે સામાન્ય રીતે માત્ર ધ્રુવીય પ્રદેશોમાં જ જોવા મળે છે. સૂર્ય પર સર્જાયેલા એક શક્તિશાળી વિસ્ફોટને કારણે આગામી 9 જૂન, 2026 ના રોજ પૃથ્વી પર G-3 વર્ગનું પ્રબળ ભૂ-ચુંબકીય તોફાન આવવાની શક્યતા છે. આ તોફાનને પગલે ઉત્તર ભારત સહિત વિશ્વના અનેક ભાગોમાં આકાશ રંગબેરંગી રોશનીથી ઝળહળી ઉઠશે, જેને વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં 'ઓરોરા બોરેલિસ' (ઉત્તરીય લાઇટ્સ) કહેવામાં આવે છે. આ ઘટનાને લઈને નાસા અને વૈશ્વિક અવકાશ સંસ્થાઓએ વિશેષ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે.
સૂર્ય પરનો પ્રચંડ વિસ્ફોટ અને પૃથ્વી તરફ પ્રયાણ
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, 6 જૂનના રોજ સૂર્ય પર આવેલા 'સક્રિય પ્રદેશ 4461' માં એક વિશાળ વિસ્ફોટ થયો હતો. આ વિસ્ફોટને કારણે એક અબજ ટન ચુંબકીય પ્લાઝ્મા અને ઉર્જાવાન કણોનું વાદળ લગભગ 1,400 કિલોમીટર પ્રતિ સેકન્ડની પ્રચંડ ગતિએ અવકાશમાં ફેલાઈ રહ્યું છે. આ ચુંબકીય પ્લાઝ્મા વાદળ (કોરોનલ માસ ઇજેક્શન - CME) સીધું પૃથ્વી તરફ નિર્દેશિત છે. જ્યારે આ ચાર્જ્ડ કણો પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશશે, ત્યારે તે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે અથડાશે અને આકાશમાં અદભૂત રંગોની આતિશબાજી જેવું દ્રશ્ય સર્જશે.
શું ભારતમાં દેખાશે આ નજારો?
સામાન્ય રીતે 'ઓરોરા' ની ઘટના પૃથ્વીના ઉત્તર અને દક્ષિણ ધ્રુવો નજીકના વિસ્તારોમાં જ જોવા મળે છે, પરંતુ આ વખતે સૌર તોફાન એટલું શક્તિશાળી છે કે તેની અસર વિષુવવૃત્તની નજીક સુધી પહોંચી શકે છે. નાસાના રિપોર્ટ મુજબ, ભારતના ઉત્તરીય રાજ્યોના આકાશમાં પણ આ કુદરતી લાઈટ-શો જોવા મળવાની પ્રબળ શક્યતા છે. યુરોપ અને ઓસ્ટ્રેલિયાના આકાશમાં પણ આ દુર્લભ નજારો જોવા મળશે. આ ઘટના ત્યારે બને છે જ્યારે સૂર્યમાંથી આવતા ચાર્જ્ડ કણો વાતાવરણમાં રહેલા ઓક્સિજન અને નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ સાથે ટકરાય છે, જેનાથી આકાશમાં લીલા, જાંબલી અને લાલ રંગની આભા છવાઈ જાય છે.
સાવચેતી અને વૈજ્ઞાનિક મહત્વ
વૈજ્ઞાનિકો આ ઘટના પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે. G-3 વર્ગના ભૂ-ચુંબકીય તોફાનને કારણે માત્ર આકાશમાં રોશની જ નહીં, પરંતુ પૃથ્વી પરની ટેલિકોમ સેવાઓ, સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન અને પાવર ગ્રીડ પર પણ આંશિક અસર પડી શકે છે. જોકે, ઉત્સાહી ખગોળપ્રેમીઓ માટે આ એક દુર્લભ તક છે. જો તમે ઉત્તર ભારતના કોઈ સ્પષ્ટ અને અંધારિયા વિસ્તારોમાં હોવ, તો 8 અને 9 જૂનની રાત્રિએ આકાશ તરફ નજર રાખવી તમારા માટે એક યાદગાર અનુભવ બની શકે છે.