રાજકોટ, તા. ૦૯ જૂન, ૨૦૨૬: જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આધુનિક અમેરિકન ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી કડક ઇમિગ્રેશન ક્રેકડાઉન કરવાનું વચન આપીને સત્તાના સૂત્રો સંભાળ્યા, ત્યારે તેમણે કોંગ્રેસથી લઈને વિદેશી સરકારો સુધી દરેકને પડકાર ફેંક્યો હતો. જોકે, તેમના રસ્તામાં સૌથી મોટો પથ્થર ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના નેતાઓ નહીં, પરંતુ અમેરિકાની પોતાની ન્યાયપ્રણાલી સાબિત થઈ છે. ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્રે વારંવાર કોર્ટરૂમમાં મોટા પરાજયનો સામનો કરવો પડ્યો છે, કારણ કે ન્યાયાધીશોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 'રાષ્ટ્રપતિ પદની સત્તા અસીમિત નથી.'
ન્યાયતંત્ર અને ટ્રમ્પ વચ્ચેનો બંધારણીય જંગ
ટ્રમ્પનું માનવું હતું કે અમેરિકાની સરહદો અને ત્યાં કોણ રહે તે નક્કી કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર એક્ઝિક્યુટિવ શાખા પાસે હોવો જોઈએ. પરંતુ ફેડરલ અદાલતોએ વારંવાર તેમના આદેશોની સમીક્ષા કરી અને જોયું કે શું તે ફેડરલ કાયદાઓ અને બંધારણીય અધિકારોનું પાલન કરે છે કે નહીં. પરિણામ એ આવ્યું કે ટ્રમ્પના અનેક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સ કાનૂની દીવાલ સાથે અથડાઈને નિષ્ફળ ગયા. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આમાંના ઘણા ચુકાદાઓ એવા ન્યાયાધીશો દ્વારા આપવામાં આવ્યા હતા, જેમને સ્વયં ટ્રમ્પે જ નિમણૂક કર્યા હતા.
મુખ્ય મુદ્દાઓ જ્યાં ટ્રમ્પને મળ્યો ઝટકો:
•    DACA (ડ્રીમર્સ): ઓબામા યુગના આ કાર્યક્રમને સમાપ્ત કરવાના ટ્રમ્પના પ્રયાસોને સુપ્રીમ કોર્ટે ગેરકાયદેસર ઠેરવ્યા હતા. કોર્ટે કહ્યું કે વહીવટીતંત્રે યોગ્ય પ્રક્રિયા અનુસર્યા વિના નિર્ણય લીધો છે.
•    અભયારણ્ય શહેરો (Sanctuary Cities): જે શહેરો ઇમિગ્રેશન અમલીકરણમાં સહકાર ન આપતા હતા તેમનું ભંડોળ રોકવાની ટ્રમ્પની ધમકીને અદાલતોએ ફગાવી દીધી હતી. અદાલતોનું કહેવું હતું કે વ્હાઇટ હાઉસ પોતાની મરજીથી ભંડોળ અટકાવી શકે નહીં.
•    જન્મજાત નાગરિકતા: અમેરિકામાં જન્મેલા બાળકોને નાગરિકતા નકારવાના ટ્રમ્પના એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડરને પણ અદાલતોએ બંધારણ વિરોધી ગણાવીને અટકાવી દીધો છે.
•    H-1B વિઝા ફી: ભારતીય આઈટી વ્યાવસાયિકો માટે ચિંતાનો વિષય બનેલી $100,000ની ફી લાદવાની નીતિને તાજેતરમાં જ એક ફેડરલ જજે ગેરકાયદેસર જાહેર કરી છે, કારણ કે આ માટે કોંગ્રેસની મંજૂરી લેવામાં આવી ન હતી.
જ્યારે ટ્રમ્પની જીત થઈ
જોકે, હંમેશા ટ્રમ્પની હાર થઈ છે તેવું નથી. ૨૦૧૭માં જ્યારે તેમણે 'ટ્રાવેલ બેન' (મુસાફરી પ્રતિબંધ) લાગુ કર્યો હતો, ત્યારે શરૂઆતમાં કોર્ટે તેને અવરોધ્યો હતો. પરંતુ ટ્રમ્પે જ્યારે કાયદાકીય પ્રક્રિયાને સુધારી, સ્પષ્ટ કારણો આપ્યા અને વહીવટી કામગીરીને વધુ મજબૂત બનાવી, ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૦૧૮માં તેમની નીતિને માન્યતા આપી હતી. આ કિસ્સો સાબિત કરે છે કે જો નીતિ કાયદાકીય માળખામાં રહીને કરવામાં આવે, તો અદાલતો તેને સમર્થન આપવા તૈયાર છે.
આ લડાઈ માત્ર રાજકારણની નથી, પરંતુ એ સવાલની છે કે શું રાષ્ટ્રપતિ બંધારણથી ઉપર છે? અદાલતોનો જવાબ સ્પષ્ટ છે: ના. ટ્રમ્પના ઇમિગ્રેશન એજન્ડાનો ઇતિહાસ એ વાતનું ઉદાહરણ છે કે અમેરિકામાં લોકશાહીના સ્તંભો કેવી રીતે સત્તાના અતિરેક પર અંકુશ રાખે છે.
ટ્રમ્પનો ઇમિગ્રેશન રેકોર્ડ: એક નજર
નીતિ / કાર્યવાહી    પરિણામ    સ્થિતિ
DACA નો અંત    સુપ્રીમ કોર્ટે અવરોધિત કર્યો    ટ્રમ્પની હાર
અભયારણ્ય-શહેર ભંડોળ ક્રેકડાઉન    અદાલતોએ ભંડોળની ધમકી રોકી    ટ્રમ્પની હાર
આશ્રય પ્રતિબંધો    ફેડરલ અદાલતોએ રદ કર્યા    ટ્રમ્પની હાર
જન્મજાત નાગરિકતા પ્રતિબંધ    કોર્ટમાં અવરોધિત    હાલમાં ચાલુ
$100,000 H-1B વિઝા ફી    ફેડરલ જજે ગેરકાયદેસર ગણાવી    ટ્રમ્પની હાર
પ્રવાસ પ્રતિબંધ (સુધારેલ)    સુપ્રીમ કોર્ટે સમર્થન આપ્યું    ટ્રમ્પની જીત