મુંબઈ, તા. ૦૯ જૂન, ૨૦૨૬: દેશના સૌથી વિશાળ અને પ્રભાવશાળી પરોપકારી સંગઠનોમાંના એક, ટાટા ટ્રસ્ટના ગલીયારામાં એક મોટો વિવાદ બહાર આવ્યો છે. ટાટા ટ્રસ્ટના ભૂતપૂર્વ ટ્રસ્ટી મેહલી મિસ્ત્રીએ સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટ (SRTT) માંથી પોતાની હકાલપટ્ટીના નિર્ણયને પડકારીને મહારાષ્ટ્ર ચેરિટી કમિશનરનો દરવાજો ખટખટાવ્યો છે. મિસ્ત્રીએ આ ફાઇલિંગમાં સંસ્થાની આંતરિક કામગીરી, શાસન (Governance) અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા સામે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
વર્ષ ૨૦૨૫ ના અંતમાં મેહલી મિસ્ત્રીનો ટ્રસ્ટી તરીકેનો કાર્યકાળ રિન્યૂ કરવામાં આવ્યો ન હતો, જેને તેમણે 'મનસ્વી નિર્ણય' ગણાવ્યો છે. મહારાષ્ટ્ર પબ્લિક ટ્રસ્ટ એક્ટની કલમ ૨૨ હેઠળ દાખલ કરાયેલ વાંધા અરજીમાં મિસ્ત્રીએ દલીલ કરી છે કે ૧૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૪ ના રોજ સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટ અને સર દોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટીઓ દ્વારા એક ઠરાવ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઠરાવનો મુખ્ય હેતુ હાલના ટ્રસ્ટીઓની પુનઃનિયુક્તિ કરીને વહીવટી સાતત્ય અને સ્થિરતા જાળવવાનો હતો. મિસ્ત્રીનો આક્ષેપ છે કે, તેમની બાબતમાં આ સહમતીનું પાલન કરવામાં આવ્યું નથી.
ગંભીર આરોપો અને તપાસની માંગ
મેહલી મિસ્ત્રીએ માત્ર પોતાની હકાલપટ્ટીને જ નહીં, પરંતુ ટ્રસ્ટના વહીવટમાં રહેલી ખામીઓ તરફ પણ ઈશારો કર્યો છે. તેમની અરજીમાં મુખ્યત્વે નીચે મુજબની બાબતો પર તપાસની માંગ કરવામાં આવી છે:
•    નિમણૂકોમાં વિસંગતતા: રતન ટાટાના અવસાન બાદ ટ્રસ્ટીઓની નિમણૂક કયા માપદંડોને આધારે થઈ?
•    હિતોનો સંઘર્ષ: સંસ્થાના નિર્ણયોમાં ક્યાંક હિતોનો સંઘર્ષ (Conflict of Interest) તો નથી ને?
•    નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા: ટાટા સન્સ લિસ્ટિંગ અને એન. ચંદ્રશેખરનના કાર્યકાળ અંગે અગાઉ લેવાયેલા નિર્ણયોની ચકાસણી થવી જોઈએ.
મિસ્ત્રીએ માંગ કરી છે કે, ટ્રસ્ટમાં લેવાતા નિર્ણયો અને ટ્રસ્ટીઓના વર્તનની સ્વતંત્ર દેખરેખ રાખવામાં આવે જેથી સંસ્થાની પારદર્શિતા જળવાઈ રહે.
ટાટા ટ્રસ્ટ માટે કપરો સમય
ટાટા ગ્રુપ માટે આ પ્રકારનો કાનૂની સંઘર્ષ સંસ્થાની છબી માટે મહત્વપૂર્ણ છે. રતન ટાટાના નિધન પછી ટ્રસ્ટમાં સ્થિરતા જાળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો હતો, પરંતુ મિસ્ત્રીના આ પગલાએ ફરીથી ચર્ચાઓ જગાવી છે. હવે ચેરિટી કમિશનર આ અરજીને કેવી રીતે જુએ છે અને શું ટાટા ટ્રસ્ટ તરફથી આ આરોપોનો કોઈ સત્તાવાર ખુલાસો આપવામાં આવે છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
આ ઘટનાક્રમ માત્ર એક વ્યક્તિની હકાલપટ્ટી પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે દેશના સૌથી મોટા પરોપકારી ટ્રસ્ટમાં વહીવટી સુધારણા અને ઉત્તરદાયિત્વના મોટા સવાલો ઊભા કરી રહ્યો છે.