કોલકાતા, તા. ૦૯ જૂન, ૨૦૨૬: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના નવા નિર્ણય બાદ દેશની બેંકિંગ સિસ્ટમમાં વિદેશી ચલણ લાવવા માટે એક નવી દોડ શરૂ થઈ છે. રિઝર્વ બેંકે FCNR-B (ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ બેંક) થાપણો પર હેજિંગ ખર્ચ ઉઠાવવાની અને બેંકોને કેશ રિઝર્વ રેશિયો (CRR) તથા સ્ટેચ્યુટરી લિક્વિડિટી રેશિયો (SLR) માંથી મુક્તિ આપવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયથી બેંકોનો ઓપરેશનલ ખર્ચ લગભગ ૩૦૦ બેસિસ પોઈન્ટ ઘટશે, જેનો સીધો લાભ હવે વિદેશી ભારતીયો (NRI) ને મળવા જઈ રહ્યો છે.
વ્યાજ દરોમાં થશે મોટો ફેરફાર
આર્થિક નિષ્ણાતો અને વરિષ્ઠ બેંકરોના મતે, આ રાહત બાદ બેંકો તેમની FCNR-B થાપણો પર વ્યાજ દરમાં ૨૦૦ બેસિસ પોઈન્ટ સુધીનો વધારો કરી શકે છે. હાલમાં ૩ થી ૫ વર્ષની મુદતની ડોલર ડિનોમિનેટેડ થાપણો પર ૨.૯૦% થી ૩.૫૫% જેટલો વ્યાજ દર મળે છે, જે હવે સ્થાનિક રૂપિયાની થાપણોના લગભગ ૬% વ્યાજ દરની નજીક પહોંચવાની શક્યતા છે.
કેનેરા બેંક અને અન્ય બેંકોની રણનીતિ
કેનેરા બેંકના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર બ્રજેશ કુમાર સિંહે જણાવ્યું હતું કે, "અમે અમારી ટીમને શરૂઆતમાં ૧૫૦ બેસિસ પોઈન્ટ વધારવા માટે આદેશ આપ્યો છે, જે સમય જતાં ૨૦૦ બેસિસ પોઈન્ટ સુધી જઈ શકે છે." સિંગના જણાવ્યા અનુસાર, દક્ષિણ ભારતની બેંકો, જેમનો એનઆરઆઈ ગ્રાહક વર્ગ મોટો છે, તેમને આ નિર્ણયનો સૌથી વધુ ફાયદો મળશે. CSB બેંકના એમડી પ્રલય મંડલે પણ સંકેત આપ્યો છે કે FCNR-B ના વ્યાજ દર ટૂંક સમયમાં સ્થાનિક થાપણોના વ્યાજ દરની બરાબરી કરી શકે છે.
વિદેશી પ્રવાહ વધારવાનો RBIનો માસ્ટરપ્લાન
ગત નાણાકીય વર્ષમાં FCNR-B થાપણોમાં ૮૭ ટકા જેટલો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જે ઘટીને માત્ર ૯૪૬ મિલિયન ડોલર રહ્યો હતો. વિદેશી હૂંડિયામણના પ્રવાહને પુનર્જીવિત કરવા માટે RBI એ આ સ્વેપ સુવિધા ૩૦ સપ્ટેમ્બર સુધી લંબાવી છે. આ પગલાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ડાયસ્પોરા એટલે કે વિદેશમાં વસતા ભારતીયો પાસે પડેલી સરપ્લસ મૂડીને ભારતીય બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લાવવાનો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વનું?
આ નિર્ણયથી NRI રોકાણકારોને વિદેશી ચલણમાં રોકાણ કરવા પર હવે ભારતીય બેંકોમાં વધુ આકર્ષક વળતર મળશે. બેંકો પોતાની કાર્યક્ષમતા વધારીને ગ્રાહકોને વધુ લાભ આપવા માટે સજ્જ થઈ રહી છે, જેનાથી વિદેશી રોકાણનો પ્રવાહ વધવાની અને દેશના વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડારને મજબૂતી મળવાની અપેક્ષા છે. આગામી દિવસોમાં બેંકો દ્વારા વ્યાજ દરોમાં થનારી આ વધારાની જાહેરાત એનઆરઆઈ રોકાણકારો માટે એક મોટી તક સાબિત થઈ શકે છે.
ઝડપી નજર:
•    મુખ્ય લાભ: ઓપરેશનલ ખર્ચમાં ૩૦૦ બેસિસ પોઈન્ટની બચત.
•    વ્યાજ વધારો: ૨૦૦ બેસિસ પોઈન્ટ સુધીનો વધારો શક્ય.
•    લક્ષ્ય: વિદેશી ભારતીયો (NRI) ની સરપ્લસ મૂડી આકર્ષવી.
•    સમયગાળો: RBI ની આ સુવિધા ૩૦ સપ્ટેમ્બર સુધી માન્ય રહેશે.