કોઝિકોડ (કેરળ), તા. ૦૯ જૂન, ૨૦૨૬: કેરળમાં હાલમાં એક જીવલેણ બેક્ટેરિયલ રોગ 'શિગેલોસિસ' (Shigellosis) એ માથું ઊંચકતા આરોગ્ય વિભાગમાં દોડધામ મચી ગઈ છે. કોઝિકોડમાં એક ચાર વર્ષના બાળકના દુઃખદ મૃત્યુ બાદ આ રોગના ફેલાવાએ ગંભીર ચિંતા જગાવી છે. રાજ્યના આરોગ્ય વિભાગના તાજા આંકડા મુજબ, ૭ જૂન સુધીમાં શિગેલા ચેપના ૮૫ કેસ પુષ્ટિ પામ્યા છે, જ્યારે ૭૦ થી વધુ શંકાસ્પદ કેસો પર તબીબી દેખરેખ રાખવામાં આવી રહી છે.
શું છે શિગેલોસિસ અને તેના જોખમો?
શિગેલોસિસ એ 'શિગેલા' નામના બેક્ટેરિયા દ્વારા ફેલાતો અત્યંત ચેપી રોગ છે. તે મુખ્યત્વે મનુષ્યના પાચનતંત્ર પર હુમલો કરે છે. આ રોગની ઝપેટમાં આવનાર વ્યક્તિને સતત ઝાડા, તાવ, પેટમાં ભયાનક ખેંચાણ, ઉબકા અને ઉલટી જેવી તકલીફો થાય છે. નિષ્ણાતોના મતે, જો સમયસર યોગ્ય સારવાર ન મળે, તો આ ચેપ લોહીમાં ફેલાઈ શકે છે, જેના કારણે દર્દીને હુમલા આવવા કે કિડની નિષ્ફળ જવા જેવી જીવલેણ જટિલતાઓ (હેમોલિટીક યુરેમિક સિન્ડ્રોમ) સર્જાઈ શકે છે.
કેવી રીતે ફેલાય છે આ ચેપ?
આ બેક્ટેરિયા અત્યંત ચેપી છે અને તે 'મળ-મૌખિક' માર્ગે ફેલાય છે. દૂષિત ખોરાક અને પીવાના પાણીનું સેવન આ ચેપનું સૌથી મોટું કારણ છે. આ ઉપરાંત, સ્વચ્છતાનો અભાવ, ખાસ કરીને મળત્યાગ પછી હાથ ન ધોવા અને બીમાર વ્યક્તિના સીધા સંપર્કમાં આવવાથી આ રોગ વીજળીની ઝડપે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાઈ શકે છે. પાંચ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોવાથી તેઓ આ ચેપનો સૌથી મોટો શિકાર બની રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોની સલાહ: સાવચેતી જ શ્રેષ્ઠ ઉપાય
આરોગ્ય અધિકારીઓએ લોકોને ગભરાયા વિના સજાગ રહેવા અપીલ કરી છે. ચેપથી બચવા માટે નીચે મુજબના પગલાં અનિવાર્ય છે:
•    સ્વચ્છતા: જમતા પહેલા અને શૌચાલયનો ઉપયોગ કર્યા પછી હંમેશા સાબુ અને પાણીથી હાથ ધોવા.
•    સુરક્ષિત પાણી: માત્ર ઉકાળેલું અથવા શુદ્ધ પીવાનું પાણી જ વાપરવું.
•    ખોરાક: ફળો અને શાકભાજીને સારી રીતે ધોઈને જ ઉપયોગમાં લેવા.
•    તાત્કાલિક સારવાર: જો સતત તાવ, લોહીવાળું મળ અથવા ગંભીર ડિહાઇડ્રેશન (શરીરમાં પાણીની અછત) ના લક્ષણો જણાય, તો તુરંત નજીકના ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો.
કેરળમાં વધી રહેલા આ કેસોને ધ્યાનમાં રાખીને હોસ્પિટલોમાં ખાસ તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે. શિગેલોસિસનો ચેપ હળવો હોઈ શકે છે, પરંતુ બાળકો અને વૃદ્ધોના કિસ્સામાં તે જોખમી બની શકે છે, તેથી સમયસર નિદાન અને સારવાર જ આ મહામારીને રોકવાનો એકમાત્ર માર્ગ છે.