નવી દિલ્હી: પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા સતત ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને પુરવઠા શૃંખલાના અવરોધો વચ્ચે ભારત પોતાની ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે એક ક્રાંતિકારી અને અત્યંત મહત્વકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ પર ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી માત્ર કાગળ પર રહેલી ઓમાન-ગુજરાત ડીપ-સી ગેસ પાઇપલાઇન (જનાને હવે નવી ગતિ મળી છે. ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઇલ અને નેચરલ ગેસની જરૂરિયાતો માટે ગલ્ફ દેશો અને ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના દરિયાઈ માર્ગ પર ભારે નિર્ભર છે, જે પર્સિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે. આ સંવેદનશીલ જળમાર્ગમાં કોઈપણ નાની હલચલ કે નાકાબંધી વૈશ્વિક બજારો સહિત ભારતના અર્થતંત્ર પર સીધી અસર કરે છે. આ અનિશ્ચિતતાનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે ભારતે ઓમાનના રાસ અલ જીફાનથી લઈને ગુજરાતના પોરબંદર સુધી સીધી અંડરવોટર પાઇપલાઇન નાખવાની દિશામાં મોટા પગલાં ભર્યા છે.

આ પ્રસ્તાવિત પ્રોજેક્ટ અરબી સમુદ્રના પેટાળમાંથી પસાર થતી આશરે ૨,૦૦૦ કિલોમીટર લાંબી એક વિશિષ્ટ પાઇપલાઇન હશે, જે અત્યાર સુધીના સૌથી પડકારજનક એન્જિનિયરિંગ પ્રોજેક્ટ્સમાંનો એક ગણાશે. આ રૂટની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની અસાધારણ ઊંડાઈ છે, જે સમુદ્ર સપાટીથી આશરે ૩,૪૫૦ મીટર (૩.૫ કિલોમીટર) નીચે સુધી જશે. ખાનગી કન્સોર્ટિયમ સાઉથ એશિયા ગેસ એન્ટરપ્રાઇઝ  દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા પ્રારંભિક ટેકનિકલ અને નાણાકીય સર્વેક્ષણો તેમજ ₹૨૫ કરોડના ખર્ચે ૩,૦૦૦ મીટર લાંબી ટેસ્ટ પાઇપલાઇન બિછાવીને સમુદ્રના તળિયાની સ્થિતિ, કાટ લાગવાની સંભાવના અને ઉચ્ચ દબાણ સહન કરવાની ક્ષમતાનું સફળતાપૂર્વક મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે. આ સકારાત્મક અહેવાલ બાદ પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે દેશની અગ્રણી સરકારી કંપનીઓ જેવી કે GAIL, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC) અને એન્જિનિયર્સ ઇન્ડિયા લિમિટેડ ને આગામી પાંચથી સાત વર્ષમાં આ પ્રોજેક્ટને સાકાર કરવા માટે વિસ્તૃત વિઝિબિલિટી રિપોર્ટ તૈયાર કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

આશરે ₹૪૦,૦૦૦ કરોડથી વધુના અંદાજિત રોકાણવાળો આ પ્રોજેક્ટ આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક બંને દ્રષ્ટિએ ભારત માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે. લોન્ગ-ટર્મ સપ્લાય એગ્રીમેન્ટ હેઠળ આ પાઇપલાઇન દ્વારા દૈનિક ૩૧ મિલિયન મેટ્રિક સ્ટાન્ડર્ડ ક્યુબિક મીટર  કુદરતી ગેસનો અવિરત પુરવઠો ભારત પહોંચશે, જે પરંપરાગત દરિયાઈ એલએનજી  ટેન્કરોના પરિવહન ખર્ચની સરખામણીએ આશરે ૪૦ થી ૫૫ ટકા જેટલો સસ્તો હોઈ શકે છે. પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ આ પાઇપલાઇન દ્વારા ગેસ ટ્રાન્સપોર્ટેશનનો ખર્ચ પ્રતિ mmBtu (મેગા બ્રિટિશ થર્મલ યુનિટ) $૨ થી $૨.૨૫ ની આસપાસ રહેશે, જેનાથી ભારતને વાર્ષિક અબજો ડોલરની બચત થશે. માત્ર ઓમાન જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યમાં આ પાઇપલાઇનને સમગ્ર ગલ્ફ ગેસ નેટવર્ક (યુએઈ, સાઉદી અરેબિયા અને કતાર) સાથે જોડીને ભારત મધ્ય પૂર્વના સૌથી મોટા ગેસ ભંડાર સુધી સીધી, સુરક્ષિત અને કોઈ પણ ત્રીજા દેશની દખલગીરી વગરની કાયમી પહોંચ મેળવી શકશે.