નવી દિલ્હી: મોંઘવારીના જમાનામાં હવાઈ મુસાફરી કરતા સામાન્ય નાગરિકો માટે સરકારે એક અત્યંત રાહતજનક અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કાચા તેલ) ના ભાવમાં થતી ભારે વધઘટથી સ્થાનિક એરલાઇન્સ અને મુસાફરોને બચાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક ખાસ 'ભાવ સ્થિરીકરણ યોજના' (પ્રાઇસ સ્ટેબિલાઇઝેશન સ્કીમ) શરૂ કરી છે. આ યોજના હેઠળ ભાગ લેનારી સ્થાનિક એરલાઇન્સને આગામી ત્રણ વર્ષ સુધી એક સમાન અને નિશ્ચિત ભાવે જ જેટ ફ્યુઅલ એટલે કે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પૂરું પાડવામાં આવશે. તેલ કંપનીઓએ તાજેતરમાં ATF ના ભાવમાં આશરે ૧૦ ટકાનો વધારો કરીને નવું 'ફિક્સ્ડ પ્રાઇસિંગ' મોડેલ રજૂ કર્યું છે, જેનો સ્વીકાર કરનારી કંપનીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગમે તેટલી કિંમતો વધે તો પણ આગામી ૩૬ મહિના સુધી મોંઘા ઇંધણનો માર સહન કરવો પડશે નહીં.

સામાન્ય રીતે કોઈપણ એરલાઇન કંપનીના કુલ સંચાલન ખર્ચ (ઓપરેટિંગ કોસ્ટ) માં ઇંધણનો હિસ્સો ૪૦ ટકા જેટલો હોય છે, પરંતુ જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે યુદ્ધ કે કટોકટી જેવી સ્થિતિ સર્જાય ત્યારે આ ખર્ચ વધીને ૬૦ ટકા સુધી પહોંચી જાય છે, જેના કારણે વિમાનની ટિકિટોના ભાવ રાતોરાત આસમાને પહોંચી જતા હોય છે. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ₹૧૦,૦૦૦ કરોડના ભંડોળ સાથે આ યોજનાને લીલી ઝંડી આપી છે. નવી વ્યવસ્થા મુજબ, દિલ્હીમાં જેટ ફ્યુઅલનો ફિક્સ ભાવ પ્રતિ લિટર ₹૧૧૫, મુંબઈમાં ₹૧૧૪.૫ અને ચેન્નાઈમાં ₹૧૩૯ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. જે એરલાઇન્સ આ સ્વૈચ્છિક યોજનાનો વિકલ્પ નહીં પસંદ કરે, તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટ લિંક્ડ રેટ ચૂકવવા પડશે, જે હાલમાં પ્રતિ લિટર આશરે ₹૧૪૨ જેટલો ઊંચો છે.

સરકારનું આ નવું માળખું કોઈ સબસિડી નથી, પરંતુ એક અનોખી નાણાકીય ગોઠવણ છે. જ્યારે પણ વૈશ્વિક બજારમાં ઇંધણના ભાવ નિર્ધારિત બેઝ રેટ કરતાં વધશે, ત્યારે સરકાર તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને નુકસાનથી બચાવવા માટે વ્યાજમુક્ત એડવાન્સ આપશે, અને જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવો ઘટશે ત્યારે તે રકમ કંપનીઓ પાસેથી વસૂલ કરીને ભારતના એકીકૃત ભંડોળ (કન્સોલિડેટેડ ફંડ) માં પાછી જમા કરવામાં આવશે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે સરકારના આ દૂરંદેશી પગલાને કારણે હવે એરલાઇન્સ પોતાના ભાડાં સ્થિર રાખી શકશે. આનાથી સામાન્ય મુસાફરોને વેકેશન કે તહેવારોના સમયે ટિકિટ બુકિંગ કરતી વખતે અચાનક લાગતા 'ભાડાના ઝટકા' માંથી કાયમી મુક્તિ મળશે અને પ્રવાસનું અગાઉથી સચોટ બજેટ બનાવી શકાશે.