નવી દિલ્હી : ભારતીય સંસદના ઇતિહાસમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક બદલાવની પૂર્વ તૈયારીઓ શરૂ થઈ ચૂકી છે. આગામી ૨૦૨૯ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં 'નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ'ને સંપૂર્ણપણે અમલી બનાવવા માટે મોદી સરકાર કમર કસી રહી છે. કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલે તાજેતરમાં આપેલા સંકેતો મુજબ, સરકાર આ કાયદાને લઈને અત્યંત ગંભીર છે અને તે લાંબા સમય સુધી પડતર રહેવા દેવા માંગતી નથી.
શું છે સરકારનો મહત્વાકાંક્ષી પ્લાન?
સરકારની યોજના અનુસાર, ૨૦૨૯ની ચૂંટણી પહેલાં દેશમાં સીમાંકન (Delimitation) ની કવાયત પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયા બાદ લોકસભાની બેઠકોની સંખ્યા જે હાલમાં ૫૪૩ છે, તેને વધારીને ૮૫૦ સુધી લઈ જવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ સાથે જ મહિલાઓ માટે ૩૩ ટકા અનામતને અમલી બનાવવા માટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની વિધાનસભાઓમાં પણ બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો કરવામાં આવશે. આ ફેરફારો ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીના આધાર પર કરવામાં આવશે, જે ભારતીય લોકશાહીના માળખાને વધુ વ્યાપક અને પ્રતિનિધિત્વપૂર્ણ બનાવશે.
અગાઉના પડકારો અને નવી આશા
નોંધનીય છે કે એપ્રિલ મહિનામાં સંસદની ખાસ બેઠક દરમિયાન આ બંધારણીય સુધારા બિલને લઈને વિપક્ષી હોબાળા અને ગણિતના અભાવને કારણે તે સફળ થઈ શક્યું ન હતું. લોકસભામાં બિલના સમર્થનમાં ૨૯૮ મતો પડ્યા હતા, પરંતુ બંધારણીય સુધારા માટે જરૂરી બે-તૃતીયાંશ બહુમતી (૩૫૨ મતો) મેળવવામાં સરકારને મુશ્કેલી પડી હતી. આ અનુભવ બાદ, હવે સરકાર વધુ મજબૂત વ્યૂહરચના સાથે ફરીથી આ કાયદાને અમલી બનાવવા માટે તૈયાર જણાય છે.
દેશની અપેક્ષા અને રાજકીય ગતિવિધિ
કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રીના શબ્દોમાં કહીએ તો, "દેશ પણ નારી શક્તિ વંદન કાયદાની વધુ રાહ જોવા માંગતો નથી." સરકાર માને છે કે મહિલાઓની ભાગીદારી વિના દેશનો વિકાસ અધૂરો છે. આગામી સમયમાં સંસદમાં ફરી એકવાર આ મુદ્દો મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ બનશે અને સીમાંકનની પ્રક્રિયા સાથે જ રાજકીય ગતિવિધિઓ પણ તેજ થશે. જો આ કાયદો સફળતાપૂર્વક પસાર થાય છે, તો તે ૨૦૨૯ની ચૂંટણીમાં ભારતીય રાજનીતિનું ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલી નાખશે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયા ભારતની લોકશાહીને વધુ સશક્ત કરવાની દિશામાં એક મોટું ડગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે, જેના પર હવે સમગ્ર દેશની નજર ટકેલી છે.
ઝડપી નજર:
•    નવો લક્ષ્યાંક: ૨૦૨૯ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં મહિલા અનામતનો અમલ.
•    બેઠકોમાં વધારો: લોકસભા બેઠકો ૫૪૩ થી વધારીને ૮૫૦ કરવાનો પ્રસ્તાવ.
•    મુખ્ય આધાર: ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીના આધારે સીમાંકન.
•    અનામતનું પ્રમાણ: મહિલાઓ માટે ૩૩ ટકા અનામત.
•    પ્રક્રિયા: સંસદ અને તમામ વિધાનસભાઓમાં બેઠકોનું સીમાંકન અને પુનઃરચના.