ન્યૂયોર્ક: ધી ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા પરમાણુ કાર્યક્રમના વિવાદને ઉકેલવા માટેની વાટાઘાટો એક નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચી છે. રાજદ્વારીઓ અને અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, બંને દેશોએ પરમાણુ કરાર માટે ચાર મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. આમાં ઈરાનના યુરેનિયમ સંવર્ધનને લાંબા ગાળા માટે સ્થગિત કરવું, હાલના સંવર્ધિત યુરેનિયમના જથ્થાને ઘટાડવો અથવા પાતળો કરવો, પરમાણુ સુવિધાઓને નષ્ટ કરવી અને નિયમોના પાલન માટે અચાનક નિરીક્ષણ (સ્નેપ ઇન્સ્પેક્શન)ને મંજૂરી આપવી સામેલ છે.
આ સમજૂતીના માળખામાં સૌથી મોટો વિવાદ યુરેનિયમના જથ્થાને ઘટાડવાની પ્રક્રિયા અંગે ચાલી રહ્યો છે. અહેવાલો મુજબ, અમેરિકાની યોજના છે કે આ પ્રક્રિયા સંયુક્ત રાષ્ટ્રની ઇન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (આઈએઈએ) સાથે મળીને સીધી રીતે કરવામાં આવે. પરંતુ ઈરાન આ પ્રક્રિયામાં અમેરિકાની સીધી દખલગીરી અથવા સંડોવણીનો સખત વિરોધ કરી રહ્યું છે.
ઈરાનનું માનવું છે કે અમેરિકાની સીધી હાજરી તેમની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વ માટે ખતરો બની શકે છે. તેથી ઈરાનને આ મુદ્દે મનાવવું એ હાલમાં અમેરિકન વાટાઘાટકારો માટે મોટો પડકાર બની ગયો છે. જોકે, બંને પક્ષો વચ્ચે પડદા પાછળ મંત્રણાનો દોર સતત ચાલુ છે અને વૈશ્વિક અશાંતિ વચ્ચે આ એક સકારાત્મક પગલું માનવામાં આવે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, જો આ ચાર મુદ્દાઓ પર અંતિમ મહોર વાગી જશે, તો મધ્ય પૂર્વમાં પ્રવર્તતો ભારે તણાવ અને યુદ્ધની પરિસ્થિતિમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. પરંતુ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના ઐતિહાસિક અવિશ્વાસને જોતા, કોઈપણ સમજૂતી પર સહી કરવી અને તેને જમીની સ્તર પર લાગુ કરવી એ અત્યંત મુશ્કેલ કાર્ય બની રહેશે.