નવી દિલ્હી : આજકાલની ભાગદોડભરી જીવનશૈલી અને બદલાતા પર્યાવરણ વચ્ચે મહિલાઓના સ્વાસ્થ્યને લઈને એક ખૂબ જ ગંભીર તારણ સામે આવ્યું છે. 'ધ લેન્સેટ ઑબ્સ્ટેટ્રિક્સ, ગાયનેકોલોજી અને વિમેન્સ હેલ્થ' જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા એક તાજેતરના વૈશ્વિક અભ્યાસ મુજબ, દક્ષિણ એશિયાઈ મહિલાઓમાં અન્ય વંશીય જૂથોની સરખામણીમાં 'અકાળ મેનોપોઝ' (Premature Menopause) થવાનું જોખમ ૩૪ ટકા જેટલું વધારે છે. આ તારણે તબીબી જગતમાં અને ખાસ કરીને મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે નવી ચિંતા જગાવી છે.
આ અભ્યાસમાં ૨૬ દેશોની આશરે ૧,૧૧,૬૧૯ મહિલાઓનો ડેટા લેવામાં આવ્યો હતો. આંકડા દર્શાવે છે કે ઉચ્ચ આવક ધરાવતા દેશોની મહિલાઓની સરખામણીમાં ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોમાં મહિલાઓને વહેલા મેનોપોઝનો સામનો કરવો પડે છે. યુરોપિયન મહિલાઓ જ્યાં સરેરાશ ૫૦.૭ વર્ષની ઉંમરે મેનોપોઝ સુધી પહોંચે છે, તેની સામે દક્ષિણ એશિયાઈ મહિલાઓમાં આ ઉંમર માત્ર ૪૭.૪ વર્ષ નોંધાઈ છે.
અકાળ મેનોપોઝ અને હૃદયનું જોખમ:
સંશોધકોએ ચેતવણી આપી છે કે નાની ઉંમરે મેનોપોઝ આવવું એ માત્ર કુદરતી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ તે હૃદયરોગના હુમલા (Heart Attack) અને સ્ટ્રોક જેવા ગંભીર રક્તવાહિની રોગો (Cardiovascular Diseases) સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે. અભ્યાસ અનુસાર, અકાળ મેનોપોઝને કારણે હૃદયરોગનું જોખમ ૧૪ થી ૨૭ ટકા સુધી વધી શકે છે. ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશોમાં વાયુ પ્રદૂષણ, ખરાબ આહાર, શિક્ષણનો અભાવ અને પારિવારિક તણાવ જેવા પરિબળો આ જોખમને વધુ ઘાતક બનાવી રહ્યા છે.
તારણો પર એક નજર:
• ઓછી આવક ધરાવતા દેશોમાં મહિલાઓને અકાળ મેનોપોઝનું જોખમ ૫૩ ટકા વધુ છે.
• ૪૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરે મેનોપોઝને 'અકાળ' અને ૪૦-૪૪ વર્ષની ઉંમરને 'વહેલું' મેનોપોઝ માનવામાં આવે છે.
• બ્લડ પ્રેશર, સ્થૂળતા અને ડાયાબિટીસ જેવા સામાન્ય પરિબળો ઉપરાંત, અકાળ મેનોપોઝ એ મહિલાઓ માટે એક સ્વતંત્ર 'જોખમી સંકેત' (Marker) છે.

સિડની યુનિવર્સિટી સહિતની આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતોની ટીમે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે અકાળ મેનોપોઝનો સામનો કરતી મહિલાઓના કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર સ્વાસ્થ્ય પર ખાસ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. આ અભ્યાસ વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત કરે છે કે મહિલાઓએ હવે ૪૦ વર્ષની વય પછી પોતાના હૃદયના સ્વાસ્થ્ય અને મેનોપોઝના લક્ષણો પ્રત્યે વધુ સજાગ રહેવું અત્યંત આવશ્યક છે. નિષ્ણાતોના મતે, નિયમિત હેલ્થ ચેકઅપ અને જીવનશૈલીમાં સુધારો કરીને આ જોખમોને ઘટાડી શકાય છે.