લખનૌ, : ઉત્તર પ્રદેશમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની આગામી ત્રિ-સ્તરીય પંચાયત ચૂંટણીઓને લઈને રાજકીય ગરમાવો ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. રાજ્ય ચૂંટણી પંચ દ્વારા પંચાયત ચૂંટણી માટેની મોસ્ટ અવેટેડ અંતિમ મતદાર યાદી સત્તાવાર રીતે જાહેર કરી દેવામાં આવી છે. વર્ષ ૨૦૨૬ની આ નવી યાદી મુજબ, ઉત્તર પ્રદેશમાં પંચાયત સ્તરે હવે કુલ ૧૨૫.૮ મિલિયન (૧૨.૫૮ કરોડ) મતદારો નોંધાયા છે, જે લોકશાહીના આ મહાપર્વમાં જનતાની વ્યાપક ભાગીદારી દર્શાવે છે. ખાસ વાત એ છે કે, વર્ષ ૨૦૨૧ની મતદાર યાદીમાં આ આંકડો ૧૨૨.૯ મિલિયન હતો, જેમાં આ વખતે ૨.૯૧ મિલિયન એટલે કે આશરે ૨૯ લાખથી વધુ નવા અને ઉત્સાહી મતદારોનો જંગી ઉમેરો થયો છે.

ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા ખાસ મતદાર સુધારણા કાર્યક્રમ અંતર્ગત યાદીને સંપૂર્ણપણે પારદર્શક બનાવવાનો પ્રયાસ કરાયો હતો. આ ઝુંબેશ દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં યુવા મતદારોના નામ ઉમેરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે મૃત્યુ પામેલા, અન્ય સ્થળે સ્થળાંતર કરી ગયેલા કે અયોગ્ય ઠરેલા લોકોના નામો યાદીમાંથી કટોફ કરવામાં આવ્યા હતા. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, સુધારણા પ્રક્રિયા દરમિયાન અંદાજે ૨,૩૨,૨૪,૮૦૫ નવા નામ ઉમેરાયા હતા, જ્યારે ૨,૩૨,૨૮૭ નામોને દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, જેના પરિણામે મતદારોની સંખ્યામાં આ મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.

મતદારોની સંખ્યામાં જૌનપુર અને પ્રયાગરાજ મોખરે

જાહેર કરાયેલી અંતિમ યાદીના વિશ્લેષણ મુજબ, ઉત્તર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ પંચાયત મતદારો ધરાવતા જિલ્લાઓમાં જૌનપુર જિલ્લો સમગ્ર રાજ્યમાં ટોચના સ્થાને રહ્યો છે, જ્યાં કુલ ૩૬,૯૭,૩૭૬ મતદારો છે. આ યાદીમાં બીજા ક્રમે ૩૪,૯૫,૨૦૩ મતદારો સાથે પ્રયાગરાજ (અલ્હાબાદ) આવે છે. ત્યારબાદ સીતાપુરમાં ૩૧,૧૮,૦૨૯, ગોરખપુરમાં ૨૯,૬૩,૧૪૨ અને લખીમપુર ખેરીમાં ૨૮,૮૭,૨૯૦ મતદારો નોંધાયા છે. અન્ય મહત્વના જિલ્લાઓની વાત કરીએ તો હરદોઈમાં ૨૮.૭૩ લાખ, ગાઝીપુરમાં ૨૮.૧૧ લાખ, ગોંડામાં ૨૬.૭૪ લાખ, બલિયામાં ૨૬.૯૭ લાખ અને બારાબંકીમાં ૨૩.૨૦ લાખથી વધુ મતદારો આગામી પંચાયત સરકારની ચાવી નક્કી કરશે.

ક્યાં નોંધાયો વધારો અને કયા જિલ્લામાં ઘટ્યા મતદારો?

નવા મતદારોની નોંધણીની દ્રષ્ટિએ લખીમપુર ખેરી જિલ્લામાં સૌથી મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જ્યાં ૧,૩૮,૨૨૩ મતદારો વધ્યા છે. આ સિવાય બલિયામાં ૧,૬૦,૩૭૬, દેવરિયામાં ૧,૨૬,૭૭૧, સિદ્ધાર્થનગરમાં ૧,૨૩,૧૬૨, કુશીનગરમાં ૧,૨૦,૦૧૧ અને શાહજહાંપુરમાં ૯૬,૭૯૪ નવા મતદારો ઉમેરાયા છે. ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં પણ ૩૦,૦૫૧ મતદારોના વધારા સાથે કુલ મતદારોની સંખ્યા ૧,૦૮૫,૧૮૦ પર પહોંચી ગઈ છે. આની સામે કડક ચકાસણીને કારણે કેટલાક જિલ્લાઓમાં મતદારોની સંખ્યામાં ચોખ્ખો ઘટાડો પણ નોંધાયો છે, જેમાં ગાઝીપુરમાં ૯૪,૭base૫૭, મૈનપુરીમાં ૯૩,૨૦૭, આઝમગઢમાં ૬૦,૩૪૭, આગ્રામાં ૨૩,૨૯૪ અને મહોબામાં ૧૬,૯૬૨ મતદારોની સંખ્યા ઓછી થઈ છે.

વહીવટકર્તાઓના હાથમાં સોંપાઈ પંચાયતોની કમાન

ઉત્તર પ્રદેશના ગ્રામીણ વિસ્તારો માટે વધુ એક મહત્વના સમાચાર એ છે કે પંચાયતોની મુદત પૂર્ણ થયા બાદ ચૂંટણી ન યોજાવાને કારણે, રાજ્યના ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત ૫૭,૬૯૪ પૂર્વ ગ્રામ પ્રધાનો (સરપંચો) ને જ વહીવટકર્તા તરીકેની વિશેષ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. જો કે, વહીવટકર્તા તરીકે કામ કરવા માટે સરકારે કડક માર્ગદર્શિકા (ગાઈડલાઈન) બહાર પાડી છે. ૨૭ મેથી અમલી બનેલી આ વ્યવસ્થા હેઠળ, પૂર્વ ગ્રામ પ્રધાનો પોતાની મરજીથી કોઈ નવું વિકાસ કાર્ય શરૂ કરી શકશે નહીં. તેમણે કોઈપણ નવી દરખાસ્ત જિલ્લા પંચાયત રાજ અધિકારી (DPRO) મારફતે જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (DM) ને મોકલવી પડશે અને DM ની લેખિત પરવાનગી મળ્યા બાદ જ નવું કામ હાથ ધરી શકાશે. જો કે, વહીવટી નિમણૂક પહેલાથી મંજૂર થયેલા, ચાલુ રહેલા કે પૂર્ણ થયેલા કાર્યોનું ટેકનિકલ મૂલ્યાંકન કરીને તેઓ નિયમ મુજબ જૂની ચૂકવણીઓ કરી શકશે.