લંડન : ઉનાળાની રજાઓમાં સસ્તા ભાડામાં હવાઈ મુસાફરી કરવાનું સપનું જોતા પરિવારો માટે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુકે (બ્રિટન) ના પ્રતિષ્ઠિત કોમ્પિટિશન વોચડોગ એટલે કે 'કોમ્પિટિશન એન્ડ માર્કેટ્સ ઓથોરિટી' (CMA) દ્વારા યુરોપની સૌથી મોટી બજેટ એરલાઇન 'રાયનએર' (Ryanair) વિરુદ્ધ એક મોટી કાનૂની તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. એરલાઇન દ્વારા ફ્લાઇટમાં પ્રવાસ કરતી વખતે નાના બાળકોની બાજુમાં બેસવા માટે માતા-પિતા પાસેથી ફરજિયાતપણે વધારાનો ચાર્જ વસૂલવામાં આવે છે. આ નીતિ ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદા હેઠળ અત્યંત "અયોગ્ય" અને શોષણયુક્ત છે કે કેમ તેની ઝીણવટભરી તપાસ નિયામક દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી છે.
મળતી માહિતી મુજબ, રાયનએરના નિયમો હેઠળ જો કોઈ બાળકની ઉંમર ૨ થી ૧૧ વર્ષની વચ્ચે હોય, તો તેણે ફ્લાઇટમાં ફરજિયાતપણે માતા કે પિતાની બાજુની સીટ પર જ બેસવું પડે છે. પરંતુ ચોંકાવનારી વાત એ છે કે, પોતાની જ એરલાઇનની આ સલામતી નીતિનો ફાયદો ઉઠાવીને રાયનએર પ્રત્યેક મુસાફરી માટે અંદાજે £૮ (આશરે ૮૫૦ રૂપિયા) ની "ફરજિયાત ફેમિલી સીટ ફી" વસૂલે છે. CMA એ બાબત પર કડક વલણ અપનાવી રહ્યું છે કે શું એરલાઇન બાળકોની સુરક્ષા અને વિકલાંગતા સંબંધિત પોતાની કાનૂની જવાબદારીઓ પૂરી કરવા માટે ગ્રાહકોના ખિસ્સા ખંખેરી રહી છે? બ્રિટનમાંથી ઉડાન ભરતી તમામ મોટી એરલાઇન્સમાં માત્ર રાયનએર જ એકમાત્ર એવી કંપની છે જે આ પ્રકારનો અન્યાયી ચાર્જ વસૂલે છે, જ્યારે અન્ય એરલાઇન્સ બાળકોને મફતમાં અથવા ઓટોમેટિક સીટ ફાળવણી દ્વારા વાલીની બાજુમાં જ બેસાડે છે.
રાયનએરે તપાસને ગણાવી 'બોગસ', સરકાર પર કર્યા પ્રહારો
પોતાની સામે તપાસ શરૂ થતાં જ રાયનએર એરલાઇને આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. કંપનીએ આ સમગ્ર તપાસને "બોગસ" (બનાવટી) ગણાવીને દાવો કર્યો છે કે તેમની ફેમિલી સીટિંગ પોલિસી તમામ પ્રચલિત કાયદાઓનું સંપૂર્ણ પાલન કરે છે. એરલાઇનના પ્રવક્તાએ બચાવ કરતા કહ્યું કે, "અમે બુકિંગ દીઠ ફક્ત એક જ પુખ્ત વયના મુસાફર પાસેથી સીટ રિઝર્વેશન ફી લઈએ છીએ, જ્યારે તેની સાથે મુસાફરી કરતા ચાર બાળકો સુધીની સીટો તદ્દન મફત આપવામાં આવે છે." આટલું જ નહીં, એરલાઇને બ્રિટનની કીર સ્ટારમર સરકાર પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે, સરકાર એર પેસેન્જર ડ્યુટી (APD) નાબૂદ કરવામાં નિષ્ફળ રહી છે, તેથી જ જનતાનું ધ્યાન ભટકાવવા માટે આવી ખોટી તપાસનો સહારો લઈ રહી છે.
છુપાયેલા ચાર્જિસ (Hidden Charges) પર પણ કસાશે સિંજોડો
CMA ના કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન ડિરેક્ટર હેલી ફ્લેચરે જણાવ્યું હતું કે, બુકિંગ દરમિયાન છેલ્લી ઘડીએ ઉમેરાતા આવા છૂપા ચાર્જિસ રજાઓ ગાળવા માટે માંડ-માંડ બચત કરતા સામાન્ય પરિવારોના બજેટને સંપૂર્ણપણે ખોરવી નાખે છે. CMA એ પણ તપાસ કરશે કે રાયનએર ગ્રાહકોને બુકિંગની શરૂઆતમાં જ કુલ કિંમત પારદર્શક રીતે બતાવે છે કે પછી અંતમાં આવા ટેક્સ ઉમેરીને છેતરે છે. બ્રિટનના નવા કડક નિયમો અનુસાર, જો રાયનએર ગ્રાહક કાયદાનો ભંગ કરતી પકડાશે, તો નિયમનકાર સંસ્થા પાસે કંપનીના કુલ વૈશ્વિક ટર્નઓવર (Global Turnover) ના ૧૦% સુધીનો તોતિંગ દંડ ફટકારવાની સત્તા છે.
ગ્રાહક અધિકાર સંગઠનોએ નિર્ણયને આવકાર્યો
બ્રિટનની અગ્રણી ગ્રાહક અધિકાર સંસ્થા 'વિચ?' (Which?) એ આ તપાસનું જોરદાર સ્વાગત કર્યું છે. સંસ્થાના ટ્રાવેલ એડિટર રોરી બોલેન્ડે જણાવ્યું હતું કે, "અમે લાંબા સમયથી રાયનએરના ક્રૂર વલણનો વિરોધ કરી રહ્યા છીએ, જેઓ ત્રણ વર્ષથી નાના બાળકોને પણ માતા-પિતાથી અલગ બેસાડવાની ધમકી આપીને પૈસા પડાવે છે. રાયનએરે કોઈ તપાસના પરિણામની રાહ જોયા વિના જ આ ગેરવાજબી ફી વસૂલવાનું આજથી જ બંધ કરી દેવું જોઈએ."