કેન્યાએ નૈરોબીના જોમો કેન્યાટા ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટના આધુનિકીકરણ માટે લગભગ 3 અબજ ડોલરની નવી ડીલને મંજૂરી આપી છે. ખાસ વાત એ છે કે બે વર્ષ પહેલા રદ કરાયેલી અદાણી ગ્રુપની પ્રસ્તાવિત યોજના કરતાં આ પ્રોજેક્ટ લગભગ 50 ટકા વધુ ખર્ચાળ છે, જેના કારણે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

કેન્યાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ એરપોર્ટના વિકાસને લઈને નવી ડીલ બાદ દેશમાં રાજકીય અને આર્થિક ચર્ચા તેજ બની છે. જોમો કેન્યાટા ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (JKIA)ના આધુનિકીકરણ માટે કેન્યા સરકારે ચાઇના કમ્યુનિકેશન્સ કન્સ્ટ્રક્શન કંપની (CCCC) સાથે લગભગ 3 અબજ ડોલરની યોજના આગળ ધપાવી છે. આ જ એરપોર્ટ માટે વર્ષ 2024માં અદાણી ગ્રુપ દ્વારા એક ખાનગી રોકાણ આધારિત પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આ યોજના હેઠળ એરપોર્ટના વિકાસ, ફાઇનાન્સિંગ અને સંચાલનની જવાબદારી ખાનગી ભાગીદારી દ્વારા કરવાની હતી.

અદાણી ગ્રુપની યોજના સામે કેન્યામાં વિરોધ શરૂ થયો હતો. એરપોર્ટ કર્મચારી સંગઠનો, કેટલાક રાજકીય જૂથો અને નાગરિક સંગઠનોએ આ પ્રસ્તાવ સામે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. વિરોધીઓનું કહેવું હતું કે દેશની મહત્વપૂર્ણ સંપત્તિ પર વિદેશી કંપનીને લાંબા સમય સુધી નિયંત્રણ આપવું યોગ્ય નથી. વધતા રાજકીય દબાણ વચ્ચે કેન્યા સરકારે આ પ્રોજેક્ટને આગળ ન વધારવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

હવે બે વર્ષ બાદ એ જ એરપોર્ટ માટે નવી યોજના મંજૂર કરવામાં આવી છે. જોકે આ વખતે પ્રોજેક્ટની અંદાજિત કિંમત લગભગ 3 અબજ ડોલર છે, જે અગાઉની અદાણી યોજના કરતાં આશરે 50 ટકા વધારે છે. નિષ્ણાતોના મતે છેલ્લા બે વર્ષમાં બાંધકામ સામગ્રી, વૈશ્વિક ધિરાણ ખર્ચ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટના ખર્ચમાં વધારો થયો છે. પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થવાથી પણ તેની કુલ કિંમત વધી શકે છે.

રસપ્રદ વાત એ છે કે અગાઉ વિદેશી કંપની સાથે ભાગીદારીને લઈને વિરોધ થયો હતો, પરંતુ હવે પણ એરપોર્ટ વિકાસનું કામ વિદેશી કંપનીને જ મળ્યું છે. આ કારણે કેન્યામાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે શું અગાઉનો રાજકીય નિર્ણય દેશ માટે આર્થિક રીતે મોંઘો સાબિત થયો? કેટલાક લોકો માને છે કે સમયસર નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોત તો ખર્ચ ઓછો રહી શક્યો હોત.

JKIA એરપોર્ટ ડીલ હવે માત્ર એક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ નથી રહી, પરંતુ તે સરકારના નિર્ણય, રોકાણ નીતિ અને લાંબા ગાળાના આર્થિક આયોજનનું ઉદાહરણ બની છે. કેન્યા માટે હવે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે વધેલા ખર્ચ સાથે આ પ્રોજેક્ટ દેશના વિકાસમાં કેટલો ફાયદો પહોંચાડશે. બે વર્ષના વિલંબ બાદ મળેલી આ ડીલ પર લોકોની નજર રહેશે.