નવી દિલ્હી : આજના આધુનિક યુગમાં સરકારી અને ખાનગી ઓફિસોનું વાતાવરણ એવું બની ગયું છે કે સવારે કામ શરૂ કર્યા પછી દિવસ ક્યારે પૂરો થાય છે અને ક્યારે રાતના ૯ વાગી જાય છે, તેનો ખ્યાલ જ નથી રહેતો. કોર્પોરેટ જગતમાં કામ કરતા લાખો પ્રોફેશનલ્સ એ વાત સારી રીતે જાણે છે કે કેવી રીતે ઓફિસના ઓફિશિયલ સમય પછી આવનારી એક "તાત્કાલિક મીટિંગ" (Urgent Meeting) તમારી આખી સાંજની શાંતિ અને અંગત જીવન છીનવી લે છે. પરંતુ આજની નવી પેઢી, જેને આપણે "જનરેશન ઝેડ" અથવા "જેન-ઝી" (Gen-Z) કહીએ છીએ, તે હવે આ જૂની, કંટાળાજનક અને શોષણયુક્ત સિસ્ટમને ખુલ્લો પડકાર આપવા લાગી છે. આ જ સંદર્ભમાં, બિઝનેસ નેટવર્કિંગ પ્લેટફોર્મ લિંક્ડઇન (LinkedIn) પર શેર કરાયેલી એક ઘટના અત્યારે ઇન્ટરનેટ પર ભારે ધમાકો મચાવી રહી છે.
આ સમગ્ર મામલો ત્યારે પ્રકાશમાં આવ્યો જ્યારે સંચિત ગોયલ નામના લિંક્ડઇન યુઝરે પોતાની પોસ્ટ દ્વારા કાર્યસ્થળ પર બનેલી એક ચોંકાવનારી આપવીતી શેર કરી.
'તમે બધા માનસિક બીમાર છો, હું નહીં થાઉં' – યુવતીનો સચોટ પ્રહાર
પોસ્ટ અનુસાર, એક કંપનીના મેનેજરે રાત્રે ૯ વાગ્યે એક તાત્કાલિક અને મહત્વની મીટિંગનું આયોજન કર્યું અને ટીમના એક યુવાન જેન-ઝી મહિલા કર્મચારીને તેમાં જોડાવા માટે આમંત્રણ આપ્યું. સામાન્ય રીતે, મોટાભાગના કર્મચારીઓ નોકરી ગુમાવવાના ડરથી અથવા બોસના દબાણ હેઠળ, અનિચ્છા હોવા છતાં રાત્રે લેપટોપ ખોલીને બેસી જાય છે. પરંતુ આ યુવતીએ જે કર્યું તેની કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી. જ્યારે મેનેજરે તેને કહ્યું કે આ "અત્યંત મહત્વપૂર્ણ મીટિંગ" છે, ત્યારે તેણીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો, "જો આ ચર્ચા ખરેખર એટલી બધી મહત્વપૂર્ણ હતી, તો તેને ઓફિસના સત્તાવાર સમય દરમિયાન જ શિડ્યુલ કરવી જોઈતી હતી."
મેનેજરે તેને દબાણમાં લાવવા માટે દલીલ કરી કે, "ટીમના બાકીના તમામ સભ્યો પણ આ કોલમાં જોડાઈ ચૂક્યા છે." તેના જવાબમાં યુવતીએ જે કહ્યું તે કોર્પોરેટ શોષણની વાસ્તવિકતા પર સીધો પ્રહાર હતો. તેણીએ કહ્યું, "ટીમના બાકીના તમામ લોકો કામના અતિશય ભારણને કારણે ઓલરેડી ભારે માનસિક તણાવ (Burnout) અને શારીરિક ભંગાણથી પીડાઈ રહ્યા છે. હું મારી જાતને એ માનસિક સ્થિતિ સુધી પહોંચાડવા નથી માંગતી."
૬ વાગ્યે લેપટોપ બંધ: ક્રાંતિકારી પગલું
મેનેજરે વધુ એક આગ્રહ કરતા કહ્યું, "અરે! આ ફક્ત એક નાની મીટિંગ છે." પરંતુ યુવતી પોતાની મર્યાદાઓ બાબતે એકદમ મક્કમ હતી. તેનું માનવું હતું કે માનસિક તણાવ (Burnout) રાતોરાત નથી આવતો, તે આવા જ નાના-નાના અપવાદો અને એડજસ્ટમેન્ટથી શરૂ થાય છે, જે ધીમે-ધીમે આપણી દિનચર્યાનો ભાગ બની જાય છે અને આપણું અંગત જીવન સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ જાય છે. આટલો સચોટ જવાબ આપીને તેણીએ બરાબર સાંજે ૬ વાગ્યે પોતાની સિસ્ટમ શટડાઉન કરી દીધી અને રાત્રે ૯ વાગ્યે યોજાયેલી મેનેજરની મીટિંગનો બહિષ્કાર કર્યો. આ ઘટના શેર કરતા સંચિત ગોયલે એક બહુ મોટો પાઠ આપતા લખ્યું, "તમે માનસિક રીતે સંપૂર્ણ ભાંગી પડો, તેના કરતાં પહેલાં જ તમારી સીમાઓ (Boundaries) નક્કી કરી લેવી વધુ સારું છે."
સોશિયલ મીડિયા પર મહાભારત: ઇન્ટરનેટ બે ભાગમાં વહેંચાયું
આ પોસ્ટ સોશિયલ મીડિયા પર આવતાની સાથે જ વાયુવેગે વાયરલ થઈ ગઈ હતી. લાખો ઓફિસ કર્મચારીઓએ આ પોસ્ટ પર પોતાની કમેન્ટ્સનો વરસાદ કરી દીધો છે, કારણ કે આ વાર્તા તેમના પોતાના જીવનની પીડા સમાન હતી. જોકે, આ મુદ્દે ઇન્ટરનેટ પર લોકોના બે અલગ-અલગ જૂથ પડી ગયા છે:
•    યુવતીના સમર્થકો: મોટાભાગના યુઝર્સે યુવતીની હિંમતના ભારોભાર વખાણ કર્યા છે. એક યુઝરે લખ્યું, "ઓફિસના કલાકો પછી કામ કરવાનો ઇનકાર કરવો એ સાંભળવામાં સામાન્ય લાગે છે, પરંતુ ભારતીય કોર્પોરેટ સંસ્કૃતિમાં બોસની સામે આવું બોલવું એ કોઈ મોટી ક્રાંતિથી કમ નથી. તમારી સીમાઓ નક્કી કરવાનો અર્થ એ નથી કે તમે કામ પ્રત્યે વફાદાર નથી, લાંબા ગાળાના સારા પર્ફોર્મન્સ માટે આ ખૂબ જરૂરી છે."
•    વિરોધ કરનારા લોકો: બીજી તરફ, કેટલાક અનુભવી લોકોનું માનવું છે કે આ પગલું તેની કારકિર્દીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. એક યુઝરે કટાક્ષ કરતા લખ્યું, "આ છોકરીને હવે ટૂંક સમયમાં પ્રમોશન મળે તેવું લાગતું નથી. ઓફિસમાં તમારી સીમાઓ નક્કી કરવી જરૂરી છે, પરંતુ તેને રજૂ કરવાનો તમારો સ્વર બેજવાબદાર ન હોવો જોઈએ." અન્ય એક વ્યક્તિએ કહ્યું કે કંપનીમાં પ્રમોશન અને મોટી સફળતા મેળવવા માટે ક્યારેક કલાકો પછી પણ કામ કરવું પડે છે.
આ વિવાદ ગમે તે હોય, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પર લોકો એટલું તો સ્વીકારી રહ્યા છે કે નવી પેઢી (Gen Z) કાર્યસ્થળ પર કામ કરવાની જૂની જોહુકમીની પદ્ધતિને બદલી રહી છે અને પોતાના માનસિક સ્વાસ્થ્યને કામ કરતાં વધુ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે, જે આવનારા સમયમાં ઓફિસ સંસ્કૃતિમાં મોટો સકારાત્મક બદલાવ લાવી શકે છે.